Deze week schrijft Godfried Westen over een plantje met een magisch verleden

HARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Dit is er één die je vaak ziet: heggerank. Deze stond langs de Badweg.

Heggerank (Bryonia dioica) is struweelvegetatie en behoort tot de komkommerfamilie. Dat had je en ik ook niet gedacht. Bryonia komt van het Griekse bruon wat ‘bloemkatje’ betekent. ‘Dioica’ betekent tweehuizig. Op de kalkminnende heggerank vliegt - hoe kan het ook anders de solitaire heggerankbij. Er bestaat zelfs een heggeranklieveheersbeestje waarvan de larve het bladgroen nuttigt. De plant heeft mooie rode vruchtjes. Er bestaat een kweekvariant, witte heggerank, met (zou je niet verwachten) zwarte bessen. Etrusken geloofden dat de plant beschermde tegen blikseminslag. 

De vruchtjes bevatten het giftige bryonidine, dat aan andere kant - die er echt altijd is - als geneesmiddel ingezet wordt bij AIDS. Naaste familieleden leveren eetbare vruchten zoals komkommer, watermeloen, pompoen en augurk. Heggerank was in onze contreien een heksenkruid: de wortel werd verkocht als alruin waaraan toverkracht werd toegeschreven. Het verhaal gaat dat meisjes een schijfje alruin in hun schoen stopten om de ware te vinden. Ach, voor minder echtscheidingen moeten wij nog wachten op een AI-partner-zoekalgoritme. Tot die tijd: wees maar voorzichtig met wie je kinderen neemt.

Godfried Westen