Column Natuur dichtbij van Godfried Westen: voor wat hoort wat of win-win?
6 februari 2025 om 13:00 ColumnHARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Deze keer over de kromhals langs het Groene Zoompad en bij de veerpont naar Zeewolde.
Godfried Westen
Na de ontdekking van de kromhals (Anchusa arvensis) kwamen we in gesprek met de kapitein van de veerpont. Bleek bij de marine gevaren te hebben. Dat leek ons nogal een grote stap achteruit. Maar de voordelen wogen zeer op tegen de nadelen, zo verzekerde hij. Hij oogde tevreden; van tevredenheid krijgen we niet snel genoeg.
Intussen blijkt de kromhals zijn naam te ontlenen aan de gebogen bloembuis. Door die kromme bloembuis hebben langtongige insecten - zoals hommels en de kleine wolbij (echt een schatje) - een voordeel: korttongige insecten komen niet bij de nectar. Anchusa komt van het Griekse woord voor blanketsel, een woord dat lezers tegenwoordig niet meer thuis kunnen brengen: het is een poeder om het gezicht blank te maken. Tegenwoordig wil iedereen juist bruin worden ondanks alle risico’s van dien.
Kromhals behoort tot de ruwbladigen en oogt wat verfrommeld. In onze provincie vind je hem met name op leemhoudende gronden. De vrucht is een vierdelige splitvrucht; de deelvruchten hebben een aanhangsel, het zogenoemde mierenbroodje. Dat is voedsel voor mieren die het zaad dan verder van de plant wegslepen met voor de plant het voordeel van wijdere verspreiding. Deze wijze van verspreiden heet ‘myrmecochorie’ van ‘murmex’, mier en ‘chorein’.
De zaden kunnen gemakkelijk vijf of meer jaar hun kiemkracht behouden. Het is trouwens best opmerkelijk wat er allemaal aan voedingsingrediënten in dat mierenbroodje aangetroffen is; vetten, koolhydraten, suikers, vitamines en eiwitten. Win-win?
