Column Natuur dichtbij van Godfried Westen: met een verrassing in petto
9 januari 2025 om 12:00 ColumnHARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Deze keer Gewone zandmuur langs de Réamurstraat.
Godfried Westen
De gewone zandmuur (Arenaria serpyllifolia) behoort tot de anjerfamilie. Je ziet hem - klein en bescheiden - makkelijk over het hoofd. Het is een pionierplant: op open terrein weet deze plant snel te verschijnen.
De plant houdt van voedselarme tot matig voedselrijke bodem, niet te nat. Maar verder bepaald niet kieskeurig qua standplaats: zanderig, lichte klei, lemig zand, zavel, mergel en stenige bodem. Het verbaast dan niet dat deze plant ook nog eens een kosmopoliet is: je treft hem over de hele aarde aan. Op de foto een exemplaar tussen straatstenen. Ik ben wel vaker verrast waar de natuur zich nog weet te handhaven. De gewone zandmuur is een cultuurvolger: waar de mens verschijnt, verschijnt ook dit plantje al snel. Vooral langs akkers en op zanderige open plekken. Arenaria is afgeleid van het Latijnse woord voor zand: arena. Omdat de blaadjes een beetje lijken op tijm ‘serpyllifolia’ - wat tijmbladig betekent - toegevoegd aan de naam.
Deze plant is therofyt, oftewel éénjarig. Eenjarigen zijn ook monocarpisch, wat wil zeggen dat de plant zich slechts eenmaal in zijn leven geslachtelijk voortplant. In voor een nieuwe ervaring? Neem dan de komende lent of begin van de zomer eens het rijpe doosvruchtje tussen je vingers en oefen er een beetje druk op uit. De vrucht springt dan open en er doet zich een verrassing voor.
Probeer het zelf maar eens: niets leuker dan zelf ervaren. Houd je oren wel open!
