Burgemeester Harm-Jan van Schaik blikt terug: ‘Ik was 36 en merkte dat de lat hoog lag in Harderwijk’

HARDERWIJK Bij zijn aantreden beloofde Harm-Jan van Schaik tenminste tien jaar burgemeester van Harderwijk te blijven. Op het moment dat die termijn was verstreken was het voor hem tijd na te gaan denken over zijn toekomst. ,,Ik heb het ontzettend naar mijn zin als burgemeester. Maar vindt het ook tijd dat er een frisse nieuwe wind gaat waaien.”

Eén ding was wel belangrijk bij het bepalen van de toekomst: het gezin van Harm-Jan van Schaik wil in Hierden blijven wonen. Uiteindelijk viel zijn oog op een advertentie waarin de Amaris Zorggroep een lid in de raad van bestuur zocht. Die sollicitatie leidde er toe dat Van Schaik per 1 september vertrekt als burgemeester van Harderwijk en aan de zorggroep, samen met een collega, leiding gaat geven. Een nieuwe wereld voor hem waarmee hij veel affiniteit heeft.

Geboren in Sprang-Capelle, groeide Harm-Jan op in Woudenberg. In 2006 werd hij dagelijks bestuurder in Amsterdam-Noord waar hij tot 2010 actief was met onder meer de portefeuilles grondzaken, vastgoed, verkeer & en vervoer en dierenwelzijn. In januari 2013 werd hij op 36-jarige leeftijd burgemeester van Harderwijk als opvolger van John Berends, de huidige Gelderse Commissaris van de Koning.

Harderwijk was voor Van Schaik bij het schrijven van zijn sollicitatiebrief een stad aan het water, dichtbij de bossen. Met zijn gezin werd vooraf een bezoek gebracht. ,,Ik ging bijvoorbeeld naar de supermarkt omdat ik daar de mensen zou ontmoeten die echt in Harderwijk wonen.  Natuurlijk is dat niet representatief voor de totale stad maar ik had wel een beeld. Ik bespeurde dat er sprake was van no nonsens bij de inwoners.  De gemeenteraad was niet bezig met politieke gevechten, maar met zaken die goed waren voor de stad.”

Zijn insteek was bij zijn aantreden verbinding te maken met de inwoners van Harderwijk en de regio waarbij hij al snel merkte dat de regio breder is dan de directe omgeving. De samenwerking was er met Ermelo en Zeewolde waarbij iedere gemeente zich zelf kan zijn. Bij zijn vertrek is Harm-Jan van Schaik blij een bijdrage te hebben kunnen leveren aan onder meer de ontwikkeling van het Waterfront. ,,Vooral omdat het niet gaat om een politiek proces, maar wordt gedragen vanuit de samenleving. Zoals er ook hard wordt gewerkt aan de toekomst van de binnenstad.”

GESPREKKEN

,,Ik was 36 toen ik in Harderwijk burgemeester werd en merkte dat de lat hoog lag. ‘Hij moet het maar laten zien’, zo werd gezegd.’ Ik heb gekozen voor een andere manier van denken waarbij ik steeds open sta voor iets nieuws.” Waarbij hij niet zo zeer zwaar tilt aan hoogte- of dieptepunten. ,,Ik heb de één-op-één gesprekken of afspraken met groepjes van bijvoorbeeld tien mensen altijd als het meest waardevol ervaren. Mensen kunnen zich dan laten zien hoe ze zijn en ook hun kwetsbaarheid tonen. Ik heb die gesprekken altijd gezien als zeer waardevol.”

In gesprekken kunnen wij het verschil maken, en een samenleving zijn

Impact had wel bijvoorbeeld het moment dat een auto het stadhuis van Harderwijk binnenreed. Mede omdat onduidelijk was of het hier om een aanslag ging, zoals die er meer waren in die bewuste tijd of gericht was tegen het bestuur van de stad. ,,Je maakt dieptepunten mee in het leven van mensen maar ziet ook veel saamhorigheid. In gesprekken kunnen wij het verschil maken, en een samenleving zijn.”

MINISTER VAN DER WAL

De belegering van de woning van minister Van der Wal vindt Van Schaik vooral heftig voor de minister zelf. ,,Als burgemeester ben je getraind hoe je met zo’n situatie moet omgaan. Dat je doet wat je denkt dat goed is in zo’n situatie. De betonblokken hadden wel impact op de omgeving maar niet zo zeer op Hierden als dorp in z’n geheel. Het was wel een onwenselijke situatie.”

Zoals hij zich de brand in de Wilhelminastraat herinnert waar een oma eerst een matras naar beneden gooide en vervolgens de kleindochter om die te redden van de vuurzee. ,,Je maakt de duistere kant van het leven mee maar ook de mooie momenten van het leven.”

Van Schaik is niet uitgekeken op Harderwijk als gemeente.  De verstandhouding met de raad en het college is goed en de samenwerking is prettig. ,,Misschien is het juist beter dan te vertrekken dan te laat. Dat iedereen gaat zeggen ‘wanneer gaat die man een keertje weg.’ Het feit dat we in Hierden willen blijven wonen maakte wel dat ik een andere soort baan moest zoeken dan binnen de politiek.” Al krijgt hij in de nieuwe baan wel met de politiek te maken. ,,In de zorg krijg je ook met zware opgaven te maken.’’

Binnen tien jaar is het aantal mensen met dementie verdubbeld. Ouderen hebben vaak het gevoel afgeschreven te zijn, het gevoel er alleen voor staan, de samenleving tot ballast te zijn. Terwijl ze heel waardevol zijn voor de samenleving.” Met zijn college staat hij er voor verbinding te maken tussen de zorg en de gemeenten. In een gebied dat loopt van Nijkerk tot Nederhorst Den Berg.” Menswaardig oud worden is niet vanzelfsprekend.”

CORONATIJD

Het burgemeesterschap kun je alleen uitoefenen, zo zegt Harm-Jan van Schaik, indien je dat met hart en ziel doet. ,,Het trekt ook een wissel op je gezin. Dat wordt wel eens onderschat. Ik heb ervoor gekozen burgemeester te worden, mijn kinderen niet. Er wordt toch anders naar ze gekeken, ze worden kritischer gevolgd.”

Die wissel werd bijvoorbeeld in coronatijd op het gezin getrokken. ,,Bij het begin van de pandemie was ik zelf ziek. ‘Corona’, zei de huisarts. Een tijd waarin kinderen ineens vanuit huis onderwijs moeten volgen. Die zaten ook in mijn werkkamer, terwijl ik in de slaapkamer video-vergaderingen had. Voor anderen kwam het werk tot stilstand terwijl ik juist veel meer zat te werken. Als vice-voorzitter van de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland moest ik mij ineens bezig houden hoe mensen van een slachterij in Oost Gelre anderhalve meter afstand van elkaar konden houden.”

DIM VAN RHEE

,,Je probeerde ook contact te houden met mensen met glas er tussen. Mensen ontdekten ineens wat ze misten. Je had ook te maken met sterfgevallen zonder afscheid te kunnen nemen. Ik heb zelf ook twee familieleden in die periode verloren. Bij de begrafenis van Dim van Rhee was ik één van de tien personen die aanwezig mochten zijn. Je spreekt dan namens de gemeente. Het is toch dubbel dat je op zo’n manier afscheid kunt nemen van een persoon die veel voor de stad heeft betekend.”

Voorlopig neemt Harm-Jan binnen de gemeente afstand van alles. ,,Ik wil de nieuwe burgemeester de kans geven zich te settelen. Ik hoop wel dat Harderwijk een nieuwe burgemeester krijgt met een sociaal hart. Het wordt uiteindelijk ook mijn burgemeester.”

Wijnand Kooijmans