Column Natuur dichtbij van Godfried Westen: giftig en mooi
13 maart 2025 om 12:00 ColumnHARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Neem het zegekruid dat ik aantrof bij het pad naar de pont naar de overkant.
Godfried Westen
Zegekruid (Nicandra physalodes) kan wel twee meter hoog worden. De plant is genoemd naar Nicandra Kalophonios, een priester van Apollo die in de tijd van Attilla leefde. Hij werkte aan een leer van vergiften. De naam ‘Nicandra’ is afgeleid van Griekse woorden die ‘overwinning’ en ‘man’ betekenen, tezaam genomen ‘overwinnaar’. Niet erg sexe-gelijkwaardig dunkt mij. Physalodes betekent gelijkend op Physalis dat je misschien kent als de lampionplant. Zegekruid behoort tot de nachtschadefamilie, net als aardappel en tomaat. Zegekruid komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika, vooral Peru.
Al in de vijftiende eeuw werd de giftige plant ingevoerd als tuinplant vanwege de mooie bloemen. Ook het volgende stadium, het lampionvormige zaaddoosje, is oogstrelend. De plant verwildert vanuit tuinen. Het zaad blijft lang kiemkrachtig en kan zomaar - meestal een plek waar menselijke activiteit de grond heeft beroerd zoals akkerranden - oppoppen. Woekeren doet deze plant niet snel, ondanks waarschuwingen.
De plant is al aardig ingeburgerd geraakt zonder dat we er erg in hadden: tijd doet haar werk. Misschien is dat een tip voor ons mensen: geef het wat vaker de tijd. Bijzonder is dat de plant witte vliegen bestrijdt. Andere insecten hebben er echter weer plezier van. En zelfs helemaal uitgebloeid is het een plaatje: verwijder de blaadjes en zet hem op een vaas.
