Column Natuur dichtbij van Godfried Westen: het hoofd leeg maken

HARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Neem nou eens de wilde bertram in de Natuurtuin.

Godfried Westen

Wilde bertram (Achillea ptarmica) lijkt oppervlakkig wel wat op het sterk verwante duizendblad. Wie een beetje beter kijkt ziet snel de verschillen: de bloemhoofdjes zijn groter en het blad is anders. Het gedroogde blad kan tot poeder gemaken worden en dan krijg je niespoeder. De opgewekte niesbuien zag men als een middel ‘om het hoofd leeg te maken’. Als het werkt moet er hedentendage een mooie markt voor dit kruid zijn dunkt mij. Bij bruiloften werd wilde bertram vaak gebruikt voor het bruidsboeket: het zou vele jaren van geluk in het huwelijk brengen. Als dat ook nog eens zou kunnen!

De wortelstok werd vroeger gekauwd vanwege de bitterstoffen die helpen tegen kiespijn. De bloemen kun je zowel vers als gedroogd in gerechten verwerken en om ze een peperachtige smaak te verlenen. Het is waardplant voor verschillende microvlinders. Kortom een godsgeschenk. Heet je Bertram? Dan is het volgende interessant: de naam ‘bertram’ komt oorspronkelijk uit het Grieks pyrethron (vuurwortel), maar is in Germaanse talen verbasterd tot de persoonsnaam Bertram. Achillea is genoemd naar Achilles, held van Troje. Hij redde zijn gewonde soldaten door de wonden met deze plant te behandelen. Ptarmica komt van het Griekse ptarmike (nieskruid).

Gratis zaad van onder andere wilde bertram is af te halen bij De Hortus en de Natuurtuin. Kijk op de site van De Hortus Harderwijk voor adres en openingstijden.