Column De Hortus Natuur Dichtbij van Godfried Westen: koning steekt zijn kaarsen aan
15 juli 2024 om 10:16 ColumnHARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Koningskaars op de geluidswal waar je recht op aan rijdt vanaf afslag Harderwijk-Zuid naar Harderweide.
Godfried Westen
De koningskaars (Verbascum thapsus) is een plant uit de helmkruidfamilie. De plant groeit in het duin- en krijtgebied en is daar vrij algemeen. Verbascum is een verbastering van barbascum (gebaard), vanwege fijnbehaarde bladeren. Thapsus betekent afkomstig van het eiland Thapsos. De bloemen van de plant worden gebruikt om het ophoesten te bevorderen bij problemen met de ademhalingswegen. In het Frans heet de plant bouillon blanc: men trok een verzachtende bouillon van de bladeren tegen onder andere hoest. In het kruidboek uit de zestiende eeuw van Otto Brunfels wordt beschreven hoe de harige plant met teer kan worden besmeerd en zodoende als fakkel kan worden gebruikt. Het is familie van de Zwarte Toorts die ook als toorts gebruikt werd. Verder wordt deze plant door bedreigde nationale knuffelinsekten bij uitstek, de bij en hommel, bezocht. Ook werd er vroeger een kleurstof verkregen uit de bloemen.
Voor vogels is de koningskaars nuttig als uitkijkpost. En mezen en kneutjes eten de zaden in de winter. Kortom: veelzijdig. En dan nog dit als uitsmijter: vissers gebruikten koningskaars als verdovingsmiddel: vissen zouden zich makkelijker laten vangen. Zouden Harderwijker vissers van weleer dit ooit ook gedaan hebben?
