Harderwijkers vertegenwoordigen Nederland op European Transplant Games: ‘Tweede kans gekregen’

HARDERWIJK De European Transplant Games vinden dit jaar plaats in Arnhem. Vanuit Harderwijk doen José Verhoeven en Jan van Putten mee met het bowlen, en andere sporten. Voor hen is het een bevestiging van de tweede kans die ze hebben gekregen. ,,We laten zien wat er weer mogelijk is.”

Jacob-Jan van de Groep

Bij José kwam de genetische hartafwijking al op haar veertiende aan het licht. ,,Toen had ik nergens last van, maar op een gegeven moment begon zich dat te manifesteren. Ik kon steeds minder. Bijvoorbeeld traplopen. Eerst moest ik halverwege de trap uitrusten, daarna om de vier treden en op een gegeven moment zelfs na twee treden. Toen ik dertig was deed ik er een kwartier over om de trap op te komen.”

Uiteindelijk kwam ze op de wachtlijst voor een donorhart. ,,De wachttijd is gemiddeld twee jaar. Dat was een periode tussen hoop en vrees. Toen ze om 4.15 uur belden, waren mijn man en ik er beiden koel onder. Hij is zelfs nog even gaan douchen voordat we naar Rotterdam reden.”

De reden voor het bijzondere tijdstip is dat een donorhart niet zo lang buiten een lichaam mag zijn. Na een intake volgde de ingreep. ,,Ik voelde mij na de operatie ogenblikkelijk als herboren. Dan besef je pas wat je allemaal gemist hebt. De eerste drie maanden had ik nog last van spierpijn vanwege de operatie. Daarvoor zag ik altijd blauw, maar toen ik wakker werd was ik weer roze. Ze hebben het hart erin genaaid en het ging uit zichzelf kloppen. Het voelt ook echt als mijn hart, vanaf het begin af aan. Ik ben geen moment bang geweest dat hij ermee zou stoppen. Mijn man heeft wel met de gedachte rondgelopen dat hij wellicht weduwnaar zou worden.”

TAAISLIJMZIEKTE

Bij Jan van Putten ligt het verhaal iets anders. Hij kreeg een paar nieuwe longen nadat zijn ‘originele paar’, zoals hij het zelf zegt, steeds slechter werd vanwege taaislijmziekte. ,,Eén op de vier krijgt het als de beide ouders dragers zijn. Mijn broer en ik hadden allebei de ziekte. De kinderarts zei eerst dat ik er wel overheen zou groeien, maar dat bleek toch anders. Dat kwam pas naar voren toen mijn jongere broer Jasper naar een kinderarts in Groningen ging. Die constateerde de ziekte en waarschuwde mijn ouders dat je eraan dood gaat. Meestal voordat de volwassen leeftijd bereikt is.”

Zijn gezondheidssituatie werd steeds slechter. ,,Op een gegeven moment zat ik aan het zuurstof. Eerst ’s nachts, daarna 24 uur per dag en op dat moment vroeg de longarts of ik over transplantatie wilde nadenken. Ik heb zelf altijd gedacht dat ik wel 50 zou worden met mijn originele paar, maar ik heb het 42 jaar volgehouden. In het ziekenhuis in Den Haag werd ik behandeld, waarop ik met de ambulance naar Utrecht ging voor de operatie. De ingreep – na de screening – zou zestien uur duren. Maar die van mij duurde zes uur, toen is de operatie gestaakt. Op het moment dat ze het borstbeen zouden doorzagen, kregen ze in de operatiekamer een telefoontje dat bij de donor in de buikholte een tumor was ontdekt. Toen ik wakker werd, had ik mijn oude longen nog en dat heeft mij bijna mijn leven gekost.”

LEZINGEN

Twee van zijn dochters zagen hun vader haast stikken toen de beademing werd weggehaald. ,,Dat zorgde voor een diep trauma waar ze ook hulp bij gehad hebben. Uiteindelijk kwam er een tweede operatie waarbij ik wel nieuwe longen kreeg. Mede door de ervaringen geef ik, evenals José, lezingen aan scholen over orgaantransplantatie.” De oproep voor orgaandonatie is enorm. ,,Met de nieuwe wet zijn er veel mensen geregistreerd als donor, maar slechts een topje is maar bruikbaar. In 2025 zijn er 175.000 mensen overleden, waarvan er maar 303 uiteindelijk donor werden. Je moet in het ziekenhuis overlijden en aan de beademing liggen anders zijn de organen niet meer bruikbaar. Het klinkt zakelijk, maar het gaat over leven en dood. Voor mensen is het een ver-van-je-bed-show. Men wil ook niet met de dood bezig zijn.”

VERLENGING

Het sporten bij de ETG gaat over dat het leven een tweede kans heeft gegeven. Voor José (57) liggen er in Arnhem medaillekansen. Maar wanneer ze geen eremetaal wint, kan ze daar ook mee leven. Juist omdat ze zo dankbaar is. ,,Ik denk dat ik er alles uithaal wat erin zit. Ik zie dit echt als de verlenging van mijn leven. Aan het eind van die verlenging moet ik klaar zijn met leven. Of ik nog doelen heb? Ik wilde de vuurtoren van Texel altijd nog eens beklimmen. Dat heb ik binnen een jaar na de transplantatie gedaan. Volgend jaar hoop ik mijn hart tien jaar te hebben. Dan geef ik een feest.”

PLUSJAREN

Voor Jan (52) worden het zijn derde Spelen. ,,Ik zie het als mijn plusjaren. Ik heb altijd gevoetbald voordat ik getransplanteerd werd. Uiteindelijk was het weer een doel om op het veld te staan. En tijdens de komende Spelen doe ik ook weer mee aan het voetbal. Net als vorig jaar, tijdens de World Transplant Games.” Toen won Nederland brons. ,,Die medaille hebben we opgedragen aan Jasper. Hij is helaas niet meer in ons midden en was ook onderdeel van het team. Een emotioneel moment.”

In hun voorbereiding werd het tweetal onder meer gesteund door Bowling Harderwijk dat een baan beschikbaar stelde. ,,De kosten zijn veelal voor jezelf, maar het is het waard. Het leven heeft ons een tweede kans gegeven.”

De European Transplant Games zijn van 21 tot met 27 juni in Arnhem. Meer informatie via www.etg2026.nl.

Lees ook

Finn (2) verloor na hersenvliesontsteking zijn gehoor waardoor leven ouders ook op zijn kop staat: ‘Gebarentaal niet alleen voor doven’