Columnist Gertien Koster wil eigenlijk niet meer online reageren op de haatfabriek social media: ‘Wie verdient hier eigenlijk aan?’

30 september 2026 om 12:00 Column

HARDERWIJK Ik laat me vaak verleiden om te reageren op berichten op sociale media. Woest word ik als ik lees dat een boot met vluchtelingen is omgeslagen en mensen daaronder reageren met lachende smileys. Mooi, weer een paar minder naar ons land, staat er dan. Iedereen mag van de asielcrisis vinden wat hij wil. Je mag voor strengere grenzen zijn, tegen opvang of vinden dat Nederland vol is. Maar blij zijn omdat andere mensen verdrinken? Dat is geen mening. Dat is een moreel faillissement.

Ik probeer tegenwoordig om niet meer te reageren. Niet omdat mijn verontwaardiging is verdwenen, maar omdat ik inmiddels weet dat er mensen zijn die hier aan verdienen. Recent onderzoek naar een netwerk van Facebookpagina’s liet zien hoe polariserende berichten bewust worden ingezet om zoveel mogelijk reacties uit te lokken. Dagblad Trouw berichtte erover.

Vooral onderwerpen als asielzoekers, islam en politiek doen het goed. Hoe bozer en verontwaardigder wij worden, hoe beter. Want iedere reactie is geld waard. Een jong Gronings stel runt vanuit de woonkamer 21 facebookpagina’s, samen goed voor circa 620.000 volgers. Het duo kwam in beeld bij Justice for Prosperity, een platform dat onderzoek doet naar krachten die de democratie ondermijnen. Want zo ernstig is het dus.

Het heet ragebait: berichten die bewust zijn gemaakt om woede en verontwaardiging op te wekken. Hoe meer mensen happen, hoe groter het bereik. En hoe groter het bereik, hoe aantrekkelijker voor adverteerders. Je denkt misschien dat je online een discussie voert met iemand die het hartgrondig met je oneens is, maar mogelijk kibbel je met een verdienmodel.

Ik typ onder een bericht over de verdronken vluchtelingen: Wat ben jij harteloos. U antwoordt: Landverrader, neem er lekker zelf een in huis. En voor je het weet hebben we samen de kassa laten rinkelen. Woede is gratis, eindeloos beschikbaar en razendsnel deelbaar. Nuance scoort een stuk slechter.

Laatst was het weer zover. Premier Jetten bezocht mijn buurt. Op sociale media verschenen berichten over zijn bezoek en de commentaren waren niet mals. Er werd gescholden, ook op zijn seksuele geaardheid. Totaal niet relevant. Hij werd zelfs dood gewenst. Bizar!

Ik wilde reageren. Natuurlijk wilde ik reageren maar ik hield me in. Nou ja, een beetje. Ik hoop dat er een nieuwe button op sociale media komt. Naast vind ik leuk, vind ik grappig en ik ben boos de tekst: wie verdient hier eigenlijk aan?

Ik ga mijn best doen om niet meer te reageren. Doet u mee?

Gertien Koster