Columnist en emeritus voorganger Rik Verhoog over Kerst en een nieuw begin: ‘De rituelen versterken het gevoel van mysterie’

HARDERWIJK Het is bijna kerstfeest, van oudsher een feest van licht in de duisternis midden in de donkerste tijd van het jaar. De dagen zijn kort, de wereld lijkt stil te staan. Er hangt voor mij altijd een zweem van mysterie om kerst. Mensen vieren dat er iets nieuws begint – iets kleins en kwetsbaars dat hoop brengt. Dat alleen al wekt verwondering: het idee dat in iets “gewoons” als de geboorte van een kind, iets groots en heiligs kan schuilen.

De rituelen tijdens kerst versterken het gevoel van mysterie. De kaarsen, het zingen, de verhalen, de stilte van de nacht – ze roepen een sfeer op waarin je even buiten het alledaagse stapt. Het gewone lijkt even iets heiligs te krijgen.

De Duitse theoloog Bonhoeffer (1906-1945) schreef: ‘Hoe meer iemand het mysterie eerbiedigt, des te meer heeft hij nog het kind in zich, dat leeft in voortdurende verwondering en dat daarmee inhoud en zin geeft aan het bestaan’.

Er blijft iets onbenoembaars aan kerst: het verlangen naar verbondenheid, vrede, nieuw begin. Misschien is dat wat Bonhoeffer bedoelde met eerbied voor het mysterie – dat gevoel dat er ‘meer’ is dan wat je kunt zien of begrijpen, en dat dat ‘meer’ je raakt, zonder dat je precies weet waarom.

In de woorden van Bonhoeffer klinkt een diepe wijsheid door over de relatie tussen geloof, verwondering en mens-zijn. Hij wijst erop dat het vermogen om stil te staan bij dat wat ons verstand te boven gaat niet getuigt van onwetendheid, maar juist van een open en levendige geest.

Het kind in ons staat symbool voor verwondering: het vermogen om telkens opnieuw te kijken naar de wereld alsof alles voor het eerst wordt gezien. In een tijd waarin rationaliteit, controle en maakbaarheid hoog in het vaandel staan, lijkt die kinderlijke verwondering vaak te verdwijnen. Toch is het juist dat openstaan voor het mysterie dat het leven betekenis geeft. Wie alles wil verklaren, verliest iets van de diepte en schoonheid van het bestaan.

Eerbied voor het mysterie betekent erkennen dat er dimensies zijn van het leven - liefde, lijden, geloof, hoop – die zich niet laten vangen in woorden of theorieën. Het is een houding van ontzag en dankbaarheid. Weten dat het leven niet vanzelfsprekend is en dat juist daarin de zin te vinden is. Het is geen naïeve houding, maar een bewuste keuze om open te blijven staan voor het geheim van het leven. Wie dat kan, leeft met een hart dat luistert, kijkt en laat zich raken – en vindt daarin telkens opnieuw betekenis.

Rik Verhoog, Emeritus voorganger,
Apostolisch Genootschap Harderwijk, hpverhoog@gmail.com

Lees ook

Columnist en emeritus voorganger Rik Verhoog schrijft over geven en ontvangen: ‘Dat is toch niet nodig?’