Column Natuur dichtbij door Godfried Westen: de Gelderse roos
30 april 2026 om 12:00 Natuur en milieuHARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Op de foto: de Gelderse roos. Ontmoet aan de Telgterweg.
Godfried Westen
Als Groninger wonend in Harderwijk, kon ik bogen op de ongeeevenaarde, frisse, heerlijke zomerappel met de naam Groninger kroon. Inwoners van de provincie Gelderland mogen best wel een beetje trots zijn op hun Gelderse roos (Viburnum opulus). Het is een kleine boom uit de muskuskruidfamilie. Bloeit in mei en juni. Komt in gematigde streken voor.
Ik las ergens dat het symbool stond voor de provincie, maar geen spoor van te bekennen op de site van de provincie of het Gelderrsch Landschap. Idee? De bloemen aan de rand zijn steriel, de rest fertiel. De randbloemen moeten insecten aantrekken. De natuur maakt zijn eigen reclame die in dit geval ook veel belooft maar weinig waarmaakt. Helemaal bont maakt het een cultivar, sneeuwbal genaamd (Rosea): alle bloemen zijn steriel. Dat is bijzonder teleurstellend voor de vogels die van de scharlaken rode bessen houden: pestvogel, goudvink, grote lijster. Allemaal vogels die ik graag zie maar zeldzaam zijn geworden. Bij de pestvogels is er vaker een bijzonder ritueel waargenomen: ze geven de bessen aan elkaar door.
Mensen kunnen de scharlaken (mooi woord dat vergeten dreigt te raken) rode bessen ook eten, al vind ik ze minder smakelijk dan de Groninger kroon. Je moet overigens van de bessen geen kilo rauw innemen. Je kunt er een niet giftige jam van maken door de bessen te koken.
