Column Natuur dichtbij door Godfried Westen: crocus etewi sulferaen
12 maart 2026 om 12:00 Natuur en milieuHARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Deze week krokus overal.
Godfried Westen
De vroege einde winter en lentebloemen, zoals klein hoefblad, zien we steeds minder. Waarom? Deze belangwekkende vraag laat ik onbeantwoord om me te wijden aan een plant die je nu overal de kop op ziet steken: de krokus. Gezinnen denken bij krokus (Crocus vernus) meteen aan vakantie, mogelijk zelfs eerder dan aan de plant. Zo werkt het menselijke brein. Het is een geslacht uit de lissenfamilie (Iridaceae) dat 90 soorten omvat. Ik bespaar u de discussie over de juiste classificatie waarbij DNA- en moluculaire analysemethoden ingezet worden. Ongeveer een derde van dit geslacht is herfstbloeier. Herfsttijloos behoort niet tot deze éénderde, ondanks de gelijkenis.
De krokus stamt oorspronkelijk uit de bergen rond de Middellandse Zee. Ondanks deze herkomst toch aardig goed ingeburgerd als stinseplant. De naam is direct ontleend aan het Latijnse crocus, dat op zijn beurt ontleend is aan Grieks krókos, dat staat voor ‘saffraan’. Dat woord is op zijn beurt waarschijnlijk ontleend aan het Semitische karkom, Aramese kurkem woorden voor ‘saffraan’, wat uiteindelijk uit het Perzisch of Sanskriet komt. Het Middelnederlandse citaat ‘crocus etewi sulferaen’ betekent ‘crocus noemen wij saffraan’.
De kostbare saffraan - ook wel het rode goud - wordt handmatig geoogst. Slechts één draad saffraan volstaat om een liter kokend water in een uur diepgeel te kleuren. De smaak is bovendien kenmerkend: weleens paella gegeten?
