Column Natuur dichtbij door Godfried Westen: knagende determinatietwijfel
5 februari 2026 om 12:00 Natuur en milieuHARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Bewonder dus deze leemhoed.
Godfried Westen
De vroege leemhoed (Agrocybe praecox) heet ook wel geringde vroegeling. Het is een zwam uit de familie Strophariaceae. Nader onderzoek deed twijfel rijzen over de determinatie. Want deze paddestoel zie je vooral van april tot juli. Vandaar ‘praecox’ wat vroeg betekent.
Deze foto maakte ik echter in oktober. Dus... er klopt iets niet. Ik zal een geheim delen met de lezers: er bestaan geen wetten van meden en perzen. Dus ja, deze paddestoel kan ook wel eens in de herfst zijn kop boven het maaiveld uitsteken. Iets wat wij Nederlanders in geen enkel seizoen graag schijnen te doen, met als gelukkige uitzondering de enkeling. Maar de twijfel blijft knagen. Dus verder zoeken.
Er zijn verschillende varianten die specifiek groeien tussen mos, in hardhoutbossen, op houtsnippers of in gras. En dan blijkt het al met al toch waarschijnlijker dat het en grasleemhoed betreft. Ook goed. De leemhoed komt over de hele wereld voor met als uitzondering Antartica (daar groeit weinig) en Australië (bij onze tegenvoeters groeit daarentegen wel weer veel dat ons vreemd is). Vocht doet de kleur van de hoed veranderen. Eetbaar? Nou, kwestieus en dus nee, niet echt als ik het zo lees: de geur doet denken aan cacao maar dan ranzig, melig en af en toe bitter qua smaak. Laat maar zitten. Mooi vind ik hem wel, ondanks de zeer beperkte culinaire waarde: het oog wil ook wat.
