Columnist Godfried Westen schrijft over de natuur in Harderwijk: bewustzijn, ongerijmdheid en respect

HARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Deze keer over bewustzijn, waarover ook deze ogenschijnlijk zelfbewuste bruinrode heidelibel en de distel waarop die poseert, beschikken.

Godfried Westen

Een Spaanse professor wetenschapsfilosofie probeert te bewijzen dat planten bewustzijn bezitten. Voor mij persoonlijk staat dat vast. Dat heeft te maken met mijn definitie: alles wat reageert op een prikkel heeft bewustzijn. Implicatie geëxpliciteerd: ja, ook een kei die opwarmt door de zon.

Wat vaststaat, is dat planten reageren op zonlicht èn (hitte)stress. Als je echter aanwezigheid van neuronen als criterium kiest dan hebben planten - die geen neuronen hebben - geen bewustzijn. Zelfbewustzijn en intelligentie zijn natuurlijk nog weer een ander chapiter. En hebben planten ook doelen en intenties? De betreffende Spaanse wetenschapsfilosoof probeert dat aan te tonen. Zonder te (ver-)oordelen: dat hij gewoon dieren eet ondanks zijn overtuiging is voor mij moeilijk te rijmen. Van dieren weten we tenslotte zeker dat ze bewustzijn bezitten en pijn ervaren. Nog maar weinigen trekken de daaruit voor de hand liggende conclusie.

Staan blijft voor mij echter dat alles wat, zoals de idee dat planten intenties zouden kunnen hebben, kan bijdragen aan respectvolle omgang met al wat bestaat, inclusief medemensen, onze waardering en aandacht verdient. Het heeft er alle schijn van dat we daar nog wel een tandje bij te zetten hebben: uit een onlangs gepresenteerde dashboard blijkt nog te weinig respect.

Lees ook

Duurzaamheidscolumn over het vergroenen van de tuin: ‘Om de biodiversiteit te verbeteren’