Column Godfried Westen over de Natuur dichtbij in Harderwijk: herfst en een zwerm zwammen
24 oktober 2024 om 12:00 ColumnHARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Zoals deze vliegenzwammen als ‘een zwerm in de berm’ wandelend op het Beekhuizerzand. Er staan er echt heel veel ga er maar eens kijken.
Godfried Westen
Deze oogstrelende zwerm zwammen zijn bepaald geen tantaluskwelling, eerder een lust voor het oog. De vliegenzwam (Amanita muscaria) is één van de kleurigste zwammen die in Nederland voorkomen. ‘Musca’ is Latijns voor vlieg. Een mogelijke verklaring voor de naam vliegenzwam is dat het rode vlies op de hoed het gedeelte van de zwam is dat de stof muscarine zou bevatten, waarvan een vliegendodend middel gemaakt werd. Sommigen hebben in de naam een verband gezien met hallucinaties van ‘vliegen’ bij inname. De vliegenzwam is minder giftig dan velen aannemen. Het effect van de consumptie van de vliegenzwam is te illustreren met de vraag die Hongaren stellen aan zich bizar gedragende personen: ,,Heb je soms van de Bolond Gomba (=Hongaars voor vliegenzwam) gegeten?” Oftewel: ben je nou helemaal gek geworden?
In sommige talen is ‘paddenstoelig’ een aanduiding voor dronkenschap. Deze paddenstoel spreekt flink tot de verbeelding getuige de oude verhalen en legenden waarin hij een rol speelt. Bij de Maya’s en Siberische stammen, in de Germaanse en Indiase mythologie en bij vruchtbaarheidsriten van het oude Soemerië. De vliegenzwam is een ingrediënt van heksenzalf die hallicinaties kan opwekken. In Nederland valt de vliegenzwam daarom onder de Opiumwet. Ik zal het recept dan ook maar niet delen, want er zijn al genoeg stofjes en gebeurtenissen die de geest benevelen.
