Van long-covid naar triatlon; hoe Lisette haar weg vond: ‘Herstellen is topsport’

PUTTEN Herstel van long-covid is een uitdaging die je in kleine stapjes moet aangaan. Voormalig long-covidpatiënt Lisette Elskamp-van Voorthuizen puzzelde die stapjes van a tot z uit en legde ze vast in een boek. Daarmee wil de oud-Voorthuizense zo veel mogelijk long- covidpatiënten helpen.

Martin Vesseur

Kenmerkend voor patiënten met long-covid is extreme vermoeidheid. Dat maakt het extra lastig om tot iets te komen, vertelt Lisette. „Op een bepaald moment lag ik in het ziekenhuis en raakte ik uitgedroogd terwijl naast me een glas water stond. Zelfs het optillen van zo’n glas water was te vermoeiend. Ik ben toen alle details gaan uitzoeken.” Na vijf jaar herstel en hard werken voltooide Lisette in september een kwarttriatlon.

ONBEKEND

Het begin lag in 2022, toen Lisette bij de huisarts aan de bel trok omdat ze elke week wel een paar dagen hoge koorts had. „Ik dacht eerst dat het griep was. Maar toen ik maanden later nog steeds om de haverklap die koorts kreeg, werd duidelijk dat er meer aan de hand was.” Het bleek long-covid. Vervolgens kwam Lisette in een leven terecht waarbij ze nauwelijks nog kon functioneren en voor haar kinderen zorgen. „Voor buitenstaanders is die extreme vermoeidheid moeilijk te plaatsen”, zegt ze daarover. „Tijdens het hersteltraject deed ik bijvoorbeeld op een dag een half uurtje fysio, maar als ik daarna ging koken zakte ik letterlijk door mijn benen.” 

Toen ze na een jaar besloot een rondje te gaan hardlopen, kreeg ze daarna weer stevige koorts. Bij de huisarts werd bovendien een hernia geconstateerd. „Toen ik in het ziekenhuis belandde door een heftige terugval (PEM), vroeg de arts mij nota bene wat long-covid was.” Op dat moment gingen voor Lisette alarmbellen af, want wie zou haar dan moeten helpen met herstel als zelfs de dokter het niet wist? Toen begon haar fanatieke speurtocht naar mogelijkheden van herstel. „Ik ben me gaan afvragen: wat kan ik wél doen om mijn lichaam te ondersteunen? Ik begon met ademhalingsoefeningen, want dat kon in elk geval elke dag. Sommige dagen kon ik beter op bed blijven liggen, andere dagen kon ik juist wat onderzoeken. En natuurlijk ben ik als diëtist dieper in voeding gedoken.” Haar speurtocht leidde tot een stapsgewijs herstel.

ENERGIE

Lisette licht de mitochondriën als voorbeeld toe: de energiecentrales in onze cellen. Bij een deel functioneren die minder goed. Voeding levert brandstof, maar het verteren en verwerken ervan vraagt óók energie. Lisette: „Een zware maaltijd kan je loom maken. Als je belastbaarheid al heel beperkt is, kan zo’n maaltijd een veel grotere belasting betekenen.”

Laaggradige ontsteking en ontregelde mitochondriën kunnen elkaar versterken: minder energieproductie en meer oxidatieve stress kunnen de ontsteking verder aanjagen. „Daarom kijk ik naar voeding die het lichaam zoveel mogelijk bouwstoffen en ondersteunende stoffen biedt, met zo min mogelijk extra belasting door vertering en verwerking.” In haar binnenkort te verschijnen boek ‘Long COVID — Herstel begint met begrijpen’ gaat Lisette op dit soort details in. Het doel van haar boek is mensen met de aandoening helpen. Want ook nu zijn er nog altijd zo’n 450.000 mensen met long-covid, waarvan vermoedelijk zo’n 90.000 ernstig beperkt zijn, volgens het MIT. „Ik voel me verplicht om mijn kennis over herstel met hen te delen”, zegt Lisette.

Als je weinig energie hebt, moet je slim omgaan met je tijd en beperkte energie, dus is het handig om aan ‘effect-stacken’ te doen

TOPSPORT

Door Lisettes long-covid heeft ze vele ervaringen met haar kinderen misgelopen. „Mijn dochter leren lopen of fietsen zat er niet in en die baby- en kindertijd komt niet terug. Ik zie het zo: als je van long-covid moet herstellen, wil je eigenlijk dezelfde mentaliteit hebben als een topsporter: die neemt ook topvoeding tot zich. Herstellen van long-covid is voor je lichaam topsport. Dus moet je voeding optimaal voedingsstoffen bevatten. Wat er bijvoorbeeld ook bij hoort, is ‘stacken’, daarmee wordt bedoeld één activiteit die méérdere effecten heeft. Als je weinig energie hebt, moet je slim omgaan met je tijd en beperkte energie, dus is het handig om aan ‘effect-stacken’ te doen. Dus één handeling die je lichaam op meerdere manieren ondersteunt. Je kunt zelf dus veel invloed uitoefenen”, zegt Lisette. „Ik sliep bijvoorbeeld slecht. Goed slapen begint al in de avond, dus onderzocht ik wat ik kon doen om in de avond al meer rust te ervaren. Je kunt ook met een heel klein beetje energie toch je herstelruimte vergroten.”

OPTELSOM

 „Je energieniveau kun je zien als een bankrekening. Als je gezond bent, staat er voor honderd euro op je rekening. Als je long-covid hebt is dat misschien nog maar dertig euro. Dan maakt elke euro verschil. Je kunt kijken wat je lichaam ondersteunt en wat onnodig energie kost. Een kleine aanpassing die bij honderd euro nauwelijks opvalt, kan bij dertig euro veel betekenen. Dat garandeert geen herstel, maar kan de belasting wel verminderen.”

Voor mensen met long-covid en andere post-infectieuze aandoeningen die meer willen begrijpen van hun klachten en belastbaarheid, schreef Lisette haar boek. „Maar ook voor partners en zorgprofessionals. Begrip kan het verschil maken in hoe je iemand ondersteunt.”

Lisettes boek verschijnt dit najaar.