Ondeugend

De ogenschijnlijk wetenschappelijke boodschap dat de meeste mensen deugen, heeft velen aangesproken. Blijkbaar willen we dat graag geloven. Het is ook apart dat -als de meeste mensen deugen- er dan zoveel mensen zijn die toch, eenmaal op een bepaalde positie, door de mand vallen. Het volkstribunaal is onbarmhartig: positie onhoudbaar voor… We leven in een tijd waarin de houdbaarheidsdatum van mensen beperkt is. Tenminste, voor zover ze hun kop boven het maaiveld uitsteken. Het volkstribunaal uitgezonderd, dat heeft altijd een zuiver oordeel, kan dus aanblijven. Welk werkelijk deugdzaam mens wil ons straks nog regeren?

Zou het niet bevrijdend zijn het om te keren: de meeste mensen zijn ondeugend. Dat is nog mild geformuleerd. Tenminste, bij ondeugend, zie ik nog pretlichtjes in iemands ogen. Al zeggen pretlichtjes op z’n minst dat de gedachtewereld van de mens een gelaagde is. Pas op! De werkelijkheid is volgens mij ingrijpender, maar dat laat ik -in de krant- verder rusten. Daarvoor moet je ingewijd zijn. En om ingewijd te worden, moet je het lef hebben in je eigen ziel te kijken en dan niet weg te rennen.

Ik vind het lastig. Voortdurend in het nieuws worden we bezig gehouden met ‘blijft Boris Johnson aan?’ (In ieder geval kreeg zijn afspraak met Zelenski nog wel voorrang boven die met Rutte, onze onberispelijke… nou ja…) Zo gaat het maar door. Ik vraag me af: wat als ze mij onder de loep zouden leggen? Mij, ds-je van de aan de stad Harderwijk onderhorige plaats Hierden. Ze zouden mijn gedachten eens moeten kennen. (Of juist liever niet dan.) Ik ondeugend mens. Hoe meer ik het goede probeer na te streven, hoe meer ik me bewust wordt van zoveel onzaligs in mij. Het heeft ook voordelen. Het stapt makkelijk binnen bij ieder in Hierden. De meeste mensen -die niet deugen- zijn zelfs blij als ik via de achterdeur binnenkom. Verrassend of niet?

Eén van de schokkendste dingen die Jezus, naar wij weten, heeft gedaan is -schrik niet- eten met mensen die een slechte reputatie hebben. Hij wist er ook nog eens van. Schokkend vonden omstanders dat. Zij wilden juist niet aan die tafel zitten, maar alleen met gelijken (‘All animals are equal, but some are more equal’). Hij die werkelijk deugdzaam was, zag niet zoveel verschil in mensen als wij menen te zien. ‘Niemand is goed’, zei hij zelfs. Pijnlijk? Sommige ondeugende mensen weten dat. Ze proberen er, met vallen en opstaan, wat van te maken. Aan tafel zie je toch pretlichtjes in hun ogen.

Ds Marthijn van Leeuwen