Columnist Jos Schuring over premières en de rituelen: ‘Met een ondeugende glimlach antwoordde hij dat hij altijd goed speelt’

HARDERWIJK Toen ik zestig werd vroeg ik me af wat ik nog wilde doen de komende jaren. Vier of vijf keer per week theater zien blijft geweldig, maar er is nog zo veel meer. Sinds ik Harderwijker ben geniet ik meer van vrienden, wandelen, film, muziek en vrijwilligerswerk. Maar ik ben hier wel stadsprogrammeur.

Nu zie ik op presentatiedagen en festivals nog steeds veel maar wel in minder tijd. Zo was ik onlangs een dag in Almere waar ik wel zes jeugdvoorstellingen zag, waarvan overigens bijna de helft briljant was. Sommige gaan we later laten zien in de Catharinakapel of op festivals als Onderstroom en Strabant.

Jammer is wel dat ik wat vaker premières mis. Het circus van sterren op de rode loper en hoe die door pr-mensen richting de juiste camera gedirigeerd worden is amusant. Ook zie ik dan acteurs elkaar overdreven enthousiast begroeten. Tegelijk kijken sommigen dan om zich heen of ze een producent zien omdat ze nog geen rol hebben voor het volgende seizoen.

Een bekende acteur als Huub Stapel heeft daar natuurlijk geen last van. Die vindt premières strontvervelend omdat iedereen dan aan hem trekt. Voorstellingen zijn op een première nooit op hun best. De dag er na moet je nooit gaan. Het wordt beter tijdens een tournee als de regisseur er niet meer bij is. ,,Dan wordt het van ons”, zeggen acteurs dan. Na twintig speelbeurten weten ze precies waar de lach zit. Daar spelen ze op en dan schieten ze makkelijk in het doel.

Premières zijn goed voor de publiciteit maar de zenuwen kunnen flink oplopen. Hermine, de kok van de Toneelschuur kon aan het eetgedrag van spelers op de premièredag zien of de voorstelling goed zou worden. Gijs Scholten van Aschat vergat bij zijn eerste première om op te komen. Hij moest vaak overgeven en is daarvoor zelfs in therapie geweest.

Er zijn veel rituelen rondom premières, zoals het trapmoment na afloop als de cast de foyer betreedt, de tois, cadeautjes met gelukswensen in de kleedkamer. Er zijn spelers die vinden dat er daags voor een première altijd iets mis moet gaan, bijvoorbeeld cruciale stukken tekst vergeten. Sommige acteurs willen eerst seks voor de première. Er zijn ook actrices die precies weten welke spelers dat zijn. Ik vroeg eens aan Porgy Franssen of hij beter speelt als bij seks heeft voor een voorstelling. Porgy antwoordde met zijn meest ondeugende glimlach: ,,Ik speel altijd goed.”

Jos Schuring

Lees ook

Columnist Jos Schuring ziet zijn kleindochter met vader van Afrikaanse afkomst een nog dikkere huid kweken: ‘Wat een moed!’