Column Natuur dichtbij door Godfried Westen: kleistogaam en reden tot jubelen

HARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Deze keer een lenteplant bij uitstek: Maarts viooltje. Gespot langs de Stadswei.

Godfried Westen

Maarts viooltje (Viola odorata) is een vaste plant, dat wil zeggen dat hij overblijft, wat wil zeggen dat de plant elk jaar opnieuw opkomt. Deze mag dat zeker van mij. Odorata betekent geurend. Ruik hem maar eens. Uit de bloemen wordt viooltjesolie bereid voor parfum.

Ook kent deze plant veel volksgeneeskundige toepassingen. De Nederlandse wordt ‘triviaal’ genoemd – komt mij wat ‘hard’ over - omdat het een volksnaam is. De wetenschappelijke naam verwijst naar de plantenfamilie. In de zomer krijgt deze viool cleistogame – van het Griekse ‘kleistos’ (verborgen) en ‘gamos’ (bevruchting) - bloemen. Deze kunnen niet bestoven worden door insecten maar weten via zelfbestuiving toch zaad te vormen en vergroten zo hun kans zich voort te planten (al is niet direct inzichtelijk waarom de bloem verborgen wordt).

Bij de oude Grieken stond het bloempje in hoog aanzien. In de Germaanse traditie gaf maarts viooltje de plaats aan waar de lentegodin haar voet op de aarde zette: de Stadswei dus. In Zuid-Duitse stadjes was nog niet eens zo lang geleden de eerste dag dat iemand het maarts viooltje spotte een jubeldag voor het hele dorp. Is dat trouwens wat voor Harderwijk? Jubelen zouden we best wat vaker kunnen doen vind ik. Ook al is er misschien dezer dagen niet al te veel aanleiding om te jubelen, laat de waan van de dag je er maar van weerhouden.

Lees ook

Column Natuur dichtbij door Godfried Westen: niet alles van waarde heeft nut