Column Natuur dichtbij door Godfried Westen: het belang van kruisbestuiving
12 juni 2025 om 12:00 Natuur en milieuHARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Zoals deze vingerhelmbloem aan de Stadswei.
Godfried Westen
Vingerhelmbloem (Corydalis solida) behoort tot de papaverfamilie, heet ook wel vogeltje-op-de-kruk. De bloeiwijze heeft iets weg van een helm. Naast via zaad plant de bol zich ook voort door nieuwe bollen te vormen zoals bij een tulp. Rivieren spelen een rol bij de verspreiding van deze plant van Zuid naar Noord. Ook mieren dragen bij aan verspreiding: de zaden zijn bedekt met een voedzame stof voor mieren, het zogenoemde mierenbroodje.
Corydalis is het Griekse woord voor kuifleeuwerik. Solida betekent ‘vast’ oftewel ‘niet hol’: dit slaat op de bol die sponsachtig is. Daarmee kun je deze plant onderscheiden van holwortel. Het is een vroege bloeier en voor vroege insecten een bron van nectar. Eén kroonblad eindigt in een spoor die meestal omhoog gericht is, terwijl de bloem wat naar beneden gericht is. In de spoor zit de nectar die door hommels en bijen verzameld wordt.
Als een insect op de bloem landt buigt door het gewicht deze wat open en wordt het insect met stuifmeel bepoederd. Bij een volgende plant zorgt het insect dan voor bevruchting en neemt meteen wat nieuwe pollen mee. Dat is van belang voor kruisbestuiving, bestuiving met stuifmeel van een andere plant van dezelfde soort. Kruisbestuiving versterkt genetische variatie van planten sterker dan zelfbestuiving. Iets om in verband met migratie in onze oren te knopen dunkt mij.
