Voormalig Harderwijks raadslid Gertien Koster schrijft boek over femicide, vrouwenmoord: dit boek kan levens redden

HARDERWIJK Bijna wekelijks wordt in Nederland een vrouw vermoord. Dit moet stoppen, stelt Gertien Koster, voormalig raadslid in Harderwijk. Ze schreef het boek Stop Femicide, rode hakken als protest. Levens kunnen gered worden.

Ze komen net van het mediapark. ,,Wij hebben het persbericht samen met een rode hak overhandigd aan een redacteur van Vandaag Inside.’’ Rode hakken staan symbool voor het protest tegen femicide, moord op vrouwen. ,,Het zou mooi zijn om juist met de mannen van Vandaag Inside over dit onderwerp te praten. Hoe kan het dat zoveel mannen hun ex of vrouw vermoorden, terwijl dat andersom niet zo is?”  Wellicht schuift auteur Gertien Koster binnenkort aan. ,,Ze gaan het bespreken, het zou de heren sieren.”

Twee weken geleden verscheen het 170 pagina’s tellende boek Stop Femicide, rode hakken als protest. Afgelopen januari na de moord in Zwijndrecht stelde Gertien Koster voor om een boek te schrijven. De maat was vol. Partner Jos Schuring reageerde gelijk positief. Een dag later werd zijn overtuiging om gezamenlijk een boek te schrijven versterkt. Hij hoorde minister Ernst Kuipers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in het journaal hakkelen: ‘Femicide?’ Het woord was niet bekend bij de bewindsman.

Een jaar geleden wist bijna niemand wat femicide was. ,,Vaak word je vreemd aangekeken als je mensen uitlegt dat vrouwen vermoord worden omdat ze vrouw zijn. ‘Hoezo dan’, klinkt het vervolgens. Heel veel mensen weten het gewoon niet.’’ Langzaam begint dat te veranderen. Met het boek willen Koster en Schuring het verschijnsel femicide bekender en inzichtelijker maken. Gertien Koster is specialist huiselijk geweld. Als een rode draad loopt huiselijk geweld door haar loopbaan. Ze heeft als maatschappelijk werker regelmatig te maken met slachtoffers, daders en getuigen van huiselijk geweld. ,,Femicide is de meest voorspelbare vorm van moord gezien het patroon wat aan de daad vooraf gaat. Je kunt er wat aan doen”, vertelt Koster ,,Dus dachten wij: ‘laten wij een boek schrijven’’’, vult Schuring aan. Ruim een half jaar is aan de uitgave gewerkt. 

(Artikel gaat onder afbeelding verder)

Maar wat is nu precies femicide? Het schrijversduo is erg gecharmeerd van de definitie van psycholoog Hester Mobach: ‘Bij femicide gaat het om macht en controle waarbij een vrouw niet meer mag leven omdat een man dit zo beslist.’ ,,Wij willen dat iedereen het woord femicide gebruikt”, vertelt Schuring. Ook bij de registratie van een levensdelict is dit van belang. ,,Er wordt bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) niet op femicide geregistreerd, wel op partnerdoding. Dat is echter niet hetzelfde.” De getallen voor femicide liggen namelijk hoger. Wanneer een meisje bijvoorbeeld vermoord wordt door een afgewezen aanbidder is dat geen partnerdoding en wordt het terecht niet als zodanig geregistreerd. Maar het is wel degelijk femicide.

DADERS

Stop Femicide, rode hakken als protest is het eerste boek dat het onderwerp van alle kanten belicht.  Ook met daders is gesproken. ,,Wij kwamen binnen bij een dader, een man in Rotterdam. Op het eerste gezicht een keurig persoon’’, vertelt Schuring. ,,Hij verliest zijn baan. Raakt compleet van het padje. Wil niet niet meer verder leven. En denkt: ‘dit kan ik mijn vrouw en kind niet aandoen, ik neem ze mee in de dood’. Een lang verhaal, het staat ook in het boek. De man geeft vervolgens de schuld aan anderen die hem een verkeerd medicijn zouden hebben voorgeschreven.”

Schuring trekt de volgende conclusie: ,,De meeste mannen die hun vrouw vermoorden zien zichzelf als slachtoffer, want het ligt niet aan hen, maar aan de medicatie of aan de vrouw. Schuring kreeg met het schrijven van dit boek een inkijkje in hoe dingen kunnen gaan in het leven. ,,Dat mensen zulke zware misdaden kunnen begaan, terwijl een groot gedeelte van deze daders op het eerste gezicht keurige mannen schijnen te zijn.” Koster vult aan: ,,Het gaat vaak om personen met een persoonlijkheidsstoornis of trekken daarvan. Daders zijn te vinden in alle rangen, standen en culturen.’’  

Ook Koster vertelt over een bizarre ontmoeting met een dader jaren geleden. ,,In de verslavingszorg ontmoette ik een stel van wie de vrouw vertelde dat ze aangifte wilde doen vanwege mishandeling. Een collega ging met haar mee maar tot zijn ontsteltenis reageerde de politie zeer ongeïnteresseerd.’’ Destijds was Koster gemeenteraadslid in Harderwijk en informeerde de burgemeester. ,,Hij zou er achteraan gaan maar ik weet niet of hij dat ook gedaan heeft. Een paar weken daarna was ze dood. Ik kwam de pleger jaren later tegen in een tbs-kliniek. ‘Ik heb er geen nacht minder om geslapen’, zei hij tegen mij. Ik stond perplex. Je geliefde vermoorden en daar zo koelbloedig over praten, hoe bizar.’’

Naast een dader komen overlevers, nabestaanden, hulpverleners, psychologen, juristen en andere deskundigen aan het woord. 

LEVENS REDDEN

48 vrouwen werden in 2022 vermoord in Nederland volgens het CBS. Dit aantal kan omlaag. ,,Aan femicide gaat meestal een periode van psychisch geweld vooraf, vaak dwingende controle, ook wel intieme terreur genoemd. Het is belangrijk dat slachtoffers, hulpverlening, vrienden en familie dit patroon van intieme terreur herkennen. Dat kan levens redden.’’

De auteurs schenken hun deel van de opbrengsten van dit boek aan Orange the World, de wereldwijde campagne tegen geweld tegen vrouwen en meisjes.