Columnist Julius de Graaf vraagt zich af waar echte vreugde te vinden is: ‘Vreugde en blij zijn’

Ben ik nog wel eens blij en ervaar ik nog echte vreugde? Het is een vraag die mij al langer bezighoudt. Op het eerste gezicht lijken blijdschap en vreugde synoniemen, maar gevoelsmatig zit daar een wereld van verschil tussen. Een snelle blik in het woordenboek bevestigt dat vermoeden: vreugde is een intense, positieve emotie van diep geluk en welzijn, vaak een reactie op verbinding of schoonheid. Blij zijn is daarentegen een vluchtige emotie, meestal een reactie op een aangename, korte gebeurtenis. Misschien is blijdschap de vonk, maar vreugde het blijvende vuur.

In mijn zoektocht naar antwoorden stuitte ik op het World Happiness Report 2026. De cijfers zijn ontnuchterend: het welzijn van jongeren is echt gedaald. We lijken onze vreugde kwijt te raken in een doolhof van digitale prikkels en een eenzame jacht op individueel succes.

De vraag of vreugde uit ons leven verdwijnt, is een psychologisch en sociologisch vraagstuk waar denkers zich al eeuwen over buigen. Bij elke grote omslag, van de boekdrukkunst en de industriële revolutie tot het internet en nu AI, stelden mensen zich waarschijnlijk diezelfde vraag: ‘Ben ik nog blij? Heb ik nog vreugde?’

Het genuanceerde antwoord door de tijd heen luidt steevast: ,,Nee, vreugde is niet definitief weg, maar de vorm waarin we haar ervaren verandert.”

Toch voel ik zelf een fundamenteel verschil dat ook in onderzoeken wel wordt benadrukt: het verdwijnen van de verbondenheid via fysiek contact. Het aantal uren dat wij aan social media besteden neemt ‘schrikbarend’ toe. Ik vraag mij oprecht af of deze digitale vorm van contact wel hetzelfde brengt als echte, fysieke verbondenheid.

Tegelijkertijd besef ik dat de vreugde die ik als christen ervaar, vaak wordt omschreven als ‘transcendentaal’. Het is een vreugde die de zintuiglijke prikkels overstijgt en daarmee ook niet afhankelijk is van het fysieke. De wetenschap geeft overigens aan dat mensen die vreugde zoeken in religie of traditie, vaak beter bestand zijn tegen de moderne ‘weltschmerz’. Het biedt een anker in een vluchtige wereld.

Dit alles brengt mij tot de conclusie dat vreugde niet weg is, maar nieuwe uitdrukkingsvormen zoekt.

Ben ik blij? Ja, omdat ik besef dat vreugde niet afhankelijk is van een wereld vol social media. Echte vreugde wortelt in de relatie met de naaste en de Schepper. Dat is een waarheid die geen enkel algoritme ooit kan kopiëren.

Julius de Graaf
Voorganger H. Catharinakerk

Lees ook

Columnist Arian Foppen neemt de honneurs voor ons waar tijdens zijn balcot voor het WK voetbal: ‘Kunnen jullie lekker kijken’