‘Bruine vloot toekomstbestendig maken’

Harderwijk - Botters, tjalken, klippers en aken in de haven zijn als decor bepalend voor de uitstraling van een stad. Maar in tegenstelling tot rijks- of gemeentelijke monumenten heeft varend cultureel erfgoed geen beschermde status. Burgemeester Harm-Jan van Schaik maakt zich zorgen om de toekomst van de bruine vloot. “De masten mogen niet verdwijnen.’’

Marco Jansen

Schepen die al 75-100 jaar in de vaart liggen dreigen door de coronacrisis uit de haven te verdwijnen. Om daar wat aan te doen is de burgemeester van Harderwijk vorig jaar voorzitter van de Vereeniging van Zuiderzeegemeenten geworden. Dit verbond van 30 voormalige Zuiderzeeplaatsen wil ervoor zorgen dat varend cultureel erfgoed behouden blijft, de toegevoegde waarde van toerisme en recreatie benutten - zoals de verbinding met de Hanze - en de museale verbinding maken. “Collecties tussen het Stadsmuseum en het Zuiderzeemuseum worden uitgewisseld en er ligt een stukje historisch Harderwijk in Enkhuizen.’’

Van Schaik zet zich in door o.a. te lobbyen in voor meer draagvlak voor de bruine vloot. “Er is nu landelijk te weinig urgentie om deze schepen in het water te houden, dus probeer ik het belang van de bruine vloot tussen de oren te krijgen. Een hele keten van mensen is hieraan verbonden.”

Onderhoud van veel schepen vraagt voortdurend aandacht. “Verenigingen en stichtingen bekostigen dit uit arrangementen en activiteiten, zoals in Harderwijk de Visserijdagen en Aaltjesdagen, en wedstrijden tussen botters. Afgelopen jaar waren die inkomsten er door corona niet, dus zijn ze volledig afhankelijk van giften. Dit wordt het tweede jaar, dus teren ze in op hun eigen vermogen. Dat zit vaak in de schepen, dus minder goed onderhoud.’’

De beroepsmatige bruine vloot, zoals in Harderwijk Catering van den Berg met drie botters, mocht ook het water niet op en heeft geen cateringopdrachten. “Arrangementen en bedrijfsfeestjes gingen niet door. Hun middelen voor onderhoud komen nu uit de inkomsten van de poelier.’’

Het kabinet stelt 15 miljoen euro coronasteun beschikbaar, maar alleen voor de beroepsmatige bruine vloot. Van Schaik: “Het is steun aan ondernemers; verenigingen en stichtingen vallen buiten de boot. De steun moet breder worden en de koek groter worden dan 15 miljoen.’’

Naast financiële steun voor de korte termijn moet de bruine vloot door een beschermde status en betere kennisoverdracht behouden blijven voor toekomstige generaties. “De vakkennis om schepen te repareren en te onderhouden vraagt om goede scholing. Steeds minder mensen hebben hier verstand van. De botterstichting is erg actief met kennisdeling.’’

De gemeente helpt lokaal. Van Schaik: “In Harderwijk krijgen de botters een tegemoetkoming in de liggelden. Culturele stichtingen en verenigingen maken aanspraak op subsidies voor activiteiten. Die zijn door corona niet georganiseerd dus wegen wij af of wij ze wel of niet terugvorderen.’’