Harderwijk herbeleeft met Waar het woeste water was jaren ‘20: ‘Ik voel emotie, dit hoort bij Harderwijk en dit is Harderwijk’
7 juli 2024 om 17:00 Podiumkunsten Tips van de redactieHARDERWIJK Op de première van Podiumspektakel Harderwijk zijn 650 bezoekers afgekomen. Het Kloosterplein is omgebouwd tot openluchttheater met een imposante tribune en een decor met twee huiskamers en de gevels van drie vissershuisjes.
Marco Jansen
Het publiek wordt honderd jaar terug in de tijd meegenomen en herbeleeft de jaren ’20 uit de vorige eeuw alsof ze er middenin zitten. De verteller, die ook goed blijkt te kunnen zingen, heet iedereen welkom in de havenstad Harderwijk, een vriendelijke stad met hardwerkende inwoners. Een vissersstad van familiebedrijven die generatie op generatie leven van de visserij op de prachtige, maar onvoorspelbare Zuiderzee.
Het straatbeeld van de Vischmarkt, waar zoute haring wordt gekocht, kinderen oudhollandse spelletjes spelen en paling wordt gerookt, lijkt onbezorgd, tot de vissers worden geconfronteerd met het plan om de zee af sluiten met een dijk. De vissers zijn even verrast, maar gaan dan in verzet. Ze richten een comité op tot behoud van de Zuiderzee en roepen op om zich te verenigen. Maar niet iedereen denkt er zo over. De zesde generatie van de familie Kuipers heeft andere toekomstplannen. Brechtje wil rechten gaan studeren en haar broer Dirk wil, na het overlijden van zijn broer op zee, helpen met het aanleggen van de dijk. Dat wordt niet geaccepteerd door zijn vader: zijn zoon bestaat voor hem niet meer.
UITKOPEN MET COMPENSATIEREGELING
Terwijl de onvrede over de Zuiderzeewet toeneemt en er minder vis verkocht wordt, verschijnt een afgezant van de regering in een oldtimer. Lodewijk van Zont doet een aanbod het bedrijf uit te kopen met een compensatieregeling. Lies, de ambitieuze dochter van de familie Cornelissen, denkt dat zij als vrouw best het bedrijf van haar overleden vader kan leiden. De familie De Vries gaat paling roken. Maar er ontstaan ook nieuwe ideeën, zoals bij de inventieve Karin, die wegwerpluiers gaat verkopen.
DIT IS HARDERWIJK
Na een uur vermaak is er een halfuurtje pauze voor een drankje op het horecaplein. Of een kijkje nemen in de Catharinakapel, waar foto’s van eerdere voorstellingen te zien zijn. ‘Prachtig, grappig en indrukwekkend’ zijn de reacties bij het verlaten van de tribune. Voor Dennis van Oeveren, die als voorzitter van de Botterstichting Harderwijk een pluunter heeft neergezet, is het een bijzondere avond. „Ik vind het echt top, de manier waarop het verhaal wordt gebracht. Ik voel emotie, dit hoort bij Harderwijk en dit is Harderwijk. Wij dragen hetzelfde verhaal uit met boten en botters. Het is schitterend om het zo te beleven; je wordt erin opgezogen. Ook al ben ik geen Harderwijker, het raakt me gewoon. Het zal de echte Harderwiekers ook zeker wat doen. De strijd is ook zeker Harderwijks. Eibert den Herder was de rebel, veel mensen gingen lang door met vissen tegen beter weten in, maar anderen gingen schakelen.”
MEDELIJDEN MET VISSERS
„Ik vind het leuk dat ze dit onderwerp gekozen hebben en ze vertellen het verhaal heel goed”, vindt bezoeker Henk Meeuwisse, die in de oude Zeebuurt woont. „Daar woonden vroeger vooral vissers. De vooruitgang houd je niet tegen, en ik snap die jongen die niet zijn vader wil opvolgen wel. Maar ik heb ook beetje medelijden met de vissers die het zwaar hebben gekregen en dat het zo achteruit is gegaan. Ze zijn hier historisch nog niet toe aan de overgang naar paling, maar dat wordt het uiteindelijk wel.”
Gerda werkt volgend jaar 25 jaar bij Dries van den Berg & Zn. Haar opa Petersen was vroeger ook visser op de HK41. „Het gaat over Harderwijk, dat doet je altijd wat. Ik vind het heel interessant en leerzaam.”
Gerrit van den Berg is nu een visliefhebber, maar stond vroeger op de markt met vis. „Ik heb ook bij mijn vader in de zaak gewerkt en voor mijn neef vis verkocht. Ik vind het heel mooi dat ze wat zich vroeger heeft afgespeeld in de visserij terugbrengen naar het oude centrum van de stad. Ook leuk dat ze Eibert den Herder aanhalen, want Harderwijk was een centraal punt tegen de afsluiting van de Zuiderzee. Dat is wat veel mensen van de huidige generatie niet meer weten.”
TROTS OP CREW
Als na nog een kleine vijftig minuten ook deel twee van het Podiumspektakel klaar is, worden alle spelers, decorbouwers, kostuummakers en muzikanten uitvoerig bedankt door voorzitter Jan Vonk, die ook oprichter Fred Kappers niet vergeet. „Ik ben trots dat ze het allemaal voor elkaar maken, dat is geweldig. Het zijn vijf professionals, de rest is allemaal vrijwillig. We pakken iets uit de historie van Harderwijk wat gevolgen had voor de stad, de scriptschrijver maakt er een verhaal bij. De één legt zich er bij neer, de ander gaat in verzet; zoals de boeren van nu. Er wordt ook iemand begraven. Er zit drama, humor en romantiek in.”
Lucia Dam (32) speelde Brechtje. Dit was haar eerste musical waarin ze een hoofdrol had. „Voor zoveel publiek optreden was best spannend. Je had veel vrijheid en eigen inbreng. Het was een dubbelrol; Brechtje wil haar ouders niet verloochenen en achter hen blijven staan. Maar ze staat ook achter haar broer en gaat haar eigen weg. Een lastig dilemma wat eindigt in een emotioneel en hartverscheurend moment.”
Arie Brouwer was Lodewijk van Zont, met hoed en aktentas, de slechtnieuwsbrenger. „Heel Harderwijk was tegen mij, iedereen stond tegen mij te schreeuwen, maar ik vond het een prachtige rol. Het past me ook wel, ik heb toch de uitstraling van ‘regels zijn regels, getekend is getekend’. Er zit veel tijd van heel veel mensen in. Er is een nieuwe regisseur en veel nieuwe spelers, maar we zijn de afgelopen maanden echt een team geworden.”
