Respectloos gedrag op straat neemt toe: ook voor Harderwijk een signaal

HARDERWIJK Steeds meer Nederlanders ervaren dat zij respectloos worden behandeld in de openbare ruimte. Dat blijkt uit de nieuwste Veiligheidsmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Vooral op straat en in het openbaar vervoer neemt het aantal meldingen toe. Hoewel inwoners van niet-stedelijke gemeenten, zoals Harderwijk, minder vaak met dit gedrag te maken krijgen dan stedelingen, laat ook daar de trend een stijging zien.

Uit het onderzoek blijkt dat 18 procent van de Nederlanders in 2025 aangeeft vaak of soms respectloos te worden behandeld door onbekenden op straat. Vier jaar geleden was dat nog 15 procent. Ook in het openbaar vervoer is een duidelijke toename zichtbaar: het aandeel mensen dat daar respectloos gedrag ervaart steeg van 9 procent in 2021 naar ruim 12 procent in 2025.
Daarnaast zeggen meer mensen respectloos te worden behandeld door personeel van winkels en bedrijven. Het aandeel steeg in dezelfde periode van 9 naar 11 procent. Opvallend is dat het aantal mensen dat zich respectloos behandeld voelt door medewerkers van overheidsinstanties juist is afgenomen.

VROUWEN

Vrouwen krijgen vaker te maken met respectloos gedrag dan mannen. Vooral jonge vrouwen worden hier regelmatig mee geconfronteerd. Een kwart van de vrouwen tussen de 15 en 25 jaar gaf aan in 2025 vaak of soms respectloos te zijn behandeld door onbekenden op straat. Bij jonge mannen ligt dat percentage op bijna 17 procent.

Ook bij vrouwen van 25 jaar en ouder is sprake van een stijging ten opzichte van 2021. Bij mannen is de toename zichtbaar in alle leeftijdsgroepen.

VERSCHILLEN

Het CBS ziet grote verschillen tussen stedelijke en landelijke gemeenten. In zeer sterk stedelijke gebieden ervaart bijna een kwart van de inwoners respectloos gedrag op straat. In niet-stedelijke gemeenten is dat ongeveer 11 procent.

Hoewel de cijfers in landelijke gemeenten aanzienlijk lager liggen, is ook daar sprake van een lichte stijging. Volgens het CBS laat dit zien dat respectloos gedrag niet alleen een probleem is van grote steden, maar een bredere maatschappelijke ontwikkeling vormt.

BELEVING

Bij de Veiligheidsmonitor gaat het om de persoonlijke beleving van mensen. Respectloos gedrag wordt omschreven als gedrag waarbij volgens de respondent de grenzen van goed fatsoen zijn overschreden. Dat kan uiteenlopen van schelden of onvriendelijke bejegening tot intimiderend of denigrerend gedrag.

De Veiligheidsmonitor is een tweejaarlijks onderzoek onder Nederlanders van 15 jaar en ouder en geeft inzicht in de ervaren veiligheid en leefbaarheid in ons land.