Waar slapen de vogels? Speurtocht op een vakantiepark

VOORTHUIZEN Waar slapen vogels? Goede vraag. Ganzen slapen op het water en zwermen kauwen en houtduiven in de bomen van knooppunt A12-A30. Zangvogels soms onder een dakoverstek of in een vogelhuisje. En anders? Laten we eens een speurtocht doen op een vakantiepark.

Kees van Reenen

Langzaam trekt het laatste licht zich terug van de zuidwestelijke einder. Kale loofbomen steken zwart af tegen de donkerblauwe hemel, evenals dichte naaldbomen en - voor zover niet aangelicht door straatlantaarns of buitenlampen - de vakantiehuisjes op het Voorthuizense park Gerrit Jan’s Hoeve. 

Huisjes op vakantiepark Gerrit Jan’s Hoeve drie kwartier na zonsondergang. - Kees van Reenen

BOERENBEDRIJF

In de jaren zestig en zeventig werd hier een boerenbedrijf omgevormd tot camping en huisjespark. Het bestaat uit een gedeelte rond de boerderij aan de oostkant van de Lange Zuiderweg en een deel aan de westzijde. Daar, met toestemming van één van de eigenaars Van de Munt, gaan we vanavond op zoek naar slapende vogels.

Warmtebeeld (‘zwartheet’) met links koud vogelhuisje, rechts warme straatlantaarn en duiven. - Kees van Reenen

NACHTKIJKER

Voor dit werk is behalve een zaklamp en een fototoestel een warmtebeeldcamera onmisbaar. Zo’n nachtkijker geeft een vrij goed beeld van de omgeving op basis van verschillen in warmte. De bomen in het straatje lichten enigszins op, misschien door overdag opgeslagen zonnewarmte, al kan dat in de winter niet veel zijn, misschien door het toch nog aanwezige leven binnen de stam en kale takken. De straatlantaarns tonen wit, terwijl de straat donker is en het dak van onverwarmde huisjes zwart. In de lucht zijn wolken te herkennen.

Alert merelmannetje op slaapplek blijft zitten ondanks zaklamp- en flitslicht. - Kees van Reenen

HONDENUITLATER

Zo speuren we de bomen en struiken af totdat iets dat zo warm is dat het rood kleurt dichterbij komt: een hondenuitlater. De man vraagt wantrouwig maar beleefd wat we aan het doen zijn en wenst succes na uitleg. Meer mensen vertonen zich niet, alleen in één huisje kijken achter het grote raam kinderen televisie. De meeste huisjes staan in deze tijd van het jaar leeg.

Pimpelmees slaapt met kop in de veren in vlinderstruik en reageert niet op (flits)licht. - Kees van Reenen

ONBEWEEGLIJK

Wacht, wat is dat voor lichte vlek in die naaldboom? Dat zou wel eens een vogel kunnen zijn. Vogels zijn warmbloedig en juist daarom is een warmtebeeldkijker ideaal voor het opsporen van slapende vogels; het werkt beter dan met een zaklamp en is minder verstorend. Gelukkig staat het smalle boompje langs de straat. Ja, het is een vogeltje. Kop en borst blijven onzichtbaar achter een tak, maar een gele buik en blauwachtige staart verraden in het licht van de zaklamp een kool- of pimpelmees. Het beestje blijft onbeweeglijk zitten.

Warmtebeeld (‘fusie’) van groep slapende houtduiven in naaldboom op vakantiepark. - Kees van Reenen

VLINDERSTRUIK

Dat geldt ook voor de pimpelmees in een volgend straatje, die een slaapplek heeft gevonden in een vlinderstruik waar het blad nog aan zit. In een struik in een achtertuin zit ook iets, maar daar kunnen we niet fatsoenlijk bij komen. En dan lopen we door het straatje aan de westrand van het park.

Naaldboompje op vakantiepark, door een kool- of pimpelmees uitgekozen als slaapplek. - Kees van Reenen

LUID GERAAS

De achtertuinen worden van park Wulpenveen gescheiden door grote naaldbomen. De eerste lijken leeg, maar opeens verschijnen minstens zes witte vlekken in beeld. De kijker heeft verschillende standen en kan behalve in kleurtinten (‘fusie’) ook in negatief (‘zwartheet’) worden ingesteld en dat maakt het haast nog iets duidelijker. Het zijn grotere vogels, deels in verbrokkeld beeld waar er een tak voor zit (daar kijk je niet doorheen), waarschijnlijk duiven. Dat wordt bevestigd met de zaklamp. Na een paar flitsfoto’s vliegen er plotseling, met luid geraas, enkele vandoor.

Houtduiven vluchten al bij geringe verstoring met veel lawaai uit slaapboom. - Kees van Reenen

SCHUW

Rustende houtduiven zijn schuw, dat blijkt ook als we via een kleine weg de noordelijke helft van dit parkdeel bereiken. In een grote naaldboom zitten twee duiven die opvliegen zodra het zaklamplicht op hen valt. Maar wat is dat voor opvallende structuur? Vanuit welke hoek we ook kijken, het blijft streepvormig, dus een vogel kan het niet zijn. Zou dat de tak zijn waar één van die duiven op gezeten heeft?

Rododendronstruik op vakantiepark, door merelmannetje uitgekozen als slaapplek. - Kees van Reenen

MERELMANNETJE

Daar in die rododendron zit ook wat. De vogel laat zich goed benaderen; het is een merelmannetje. Een tweede merel zit in een soortgelijke struik. Elke soort blijkt zijn voorkeur te hebben, terwijl kale bomen hier leeg blijven.

Warmtebeeld (‘roodheet’) van rat die sloot over zwemt. - Kees van Reenen

KNALRODE VLEK

Op de terugweg, op de grens van ‘noord’ en ‘west’, steken we een sloot over. Even kijken. Aan de ene kant is niets te zien, aan de andere kant zit een knalrode vlek in de oever. Met dat de zaklamp erop gericht wordt, springt een rat in het water en zwemt hij de sloot over. Inderdaad, muizen en ratten kun je zo ook opsporen.