‘Op één na alle graven hebben nu een gezicht’: oorlogsmonument bommenwerper begraafplaats Oostergaarde Harderwijk

HARDERWIJK Harderwijk heeft er een oorlogsmonument bij. Vorige week werd bij de achteringang van begraafplaats Oostergaarde aan de J.P. Heijelaan een plaquette onthuld, met daarop de bommenwerper en de namen van de vliegeniers die op 1 mei 1943 neerstortten op die plek.

Tachtig jaar geleden stortte de bommenwerper Lancaster ED771 PO-E neer aan wat toentertijd nog de Kampweg heette, de huidige J.P. Heijelaan. De initiatiefnemer van het monument is Ruud Slangen, oprichter en voorzitter van de twee jaar geleden opgerichte stichting ‘We will remember’. Slangen vertelt: ,,Al enkele jaren doe ik onderzoek naar de 45 gesneuvelden die op begraafplaats Oostergaarde liggen. Ik wilde weten wie zij waren, waar zij vandaan kwamen en vooral hoe zij eruit zagen. Op één foto na is dat gelukt, alle graven hebben nu een gezicht.’’

BOEK FAILED TO RETURN

Tijdens zijn zoektocht kwam hij in contact met Engelsman Barry Hope, die precies dezelfde zoektocht hield. Samen schreven ze het boek ‘Failed to return’, waarvan momenteel de tweede druk in de maak is. Slangen: ,,Vorig jaar september liep ik mee in de herdenkingstocht, waarvoor 99 Canadezen naar Nederland kwamen. Daar zag ik bij kasteel Hackfort een klein monumentje voor een daar neergestorte bommenwerper. Er begon een plan te groeien, zou het niet mooi zijn als er voor de Lancaster ED771 ook zoiets zou komen? Het was toch de Harderwijker bommenwerper die bijna op de bebouwde kom was gevallen.’’

Een laatste saluut voor de omgekomen geallieerden. - Mieneke Braakman

Er kwam toestemming van de gemeente en een fundraisingsactie. Smederij Oldenhave uit Vorden en MICRO B.V. uit Harderwijk hebben ieder een deel van het monument vervaardigd. Onder het vliegtuig staan op de plaquette de namen van de zeven bemanningsleden. Allen jongemannen van nog maar gemiddeld 24 jaar oud. 

SCHOTSE DOEDELZAKSPELERS

Tijdens de ceremonie zaterdag stond ook hun foto onder het monument. Er waren verschillende genodigden uit binnen- en buitenland naar de plechtigheid gekomen. Schotse doedelzakspelers gingen de stoet voor, vanaf de aula van de begraafplaats naar de achteringang. In de stoet onder anderen vijftien nabestaanden van de omgekomen bemanning van de bommenwerper, evenals verschillende militaire afgevaardigden en veteranen van de geallieerde legers. Het welkomstwoord en de toespraken, waaronder die van wethouder Edwin Enklaar en een nabestaande, werden dan ook in het Engels gesproken. Nadat het monument was onthuld, volgden twee minuten stilte en werd de omgekomen vliegeniers de laatste eer gebracht. 

117 VLIEGERS OMGEKOMEN

In de buurt van Harderwijk kwamen tijdens de oorlog in totaal 117 geallieerde vliegers om het leven: Amerikanen, Canadezen, Britten, Zuid-Afrikanen en Nieuw-Zeelanders. Op de begraafplaats Oostergaarde liggen 45 van hen begraven. De overige vliegers liggen op erevelden elders. Sommigen zijn niet teruggevonden. 

Ter ere van al deze vliegers staat in het Wolderwijd het bekende vliegtuig, dat met de punt naar beneden in het water neerstort. Dit monument was een initiatief van stichting Monument Geallieerden Harderwijk.

Mieneke Braakman