Column van burgemeester Jeroen Joon van Harderwijk over tot slaaf gemaakten

Ik geef toe dat ik alleen het hoog-over verhaal kende van wat er in het verleden gebeurd is rondom slavernij. En Ketikoti klonk mij in de oren als een gezellig feest voor mensen met een bepaalde culturele achtergrond. Ondertussen weet ik beter. Niet alleen over de vaderlandse slavernij geschiedenis, maar ook over onze gemeente Harderwijk. En poeh, wat zijn er in die periode bizar foute dingen gebeurd. Sinds ik burgemeester van Harderwijk ben heb ik mij hier meer in verdiept. Zo had ik al snel de vraag waarom ‘tot slaaf gemaakt’ en niet ‘slaaf’. Weet u het? Dit is om duidelijk te maken dat er een bewuste handeling is verricht om iemand die in vrijheid leeft, tot je slaaf - tot je eigendom - te maken. Feitelijk waar en gevoelsmatig voor de nazaten zeer relevant. Veel slaven kwamen op de plantages terecht in boten. Liggend, soms bijna duizend tegelijk, naast en bovenop elkaar. Volledig ingeklemd, mensonterend, weken achtereen in het benedenruim van schepen. Velen overleefden die reis niet. En zij die het wel haalden werden als gebrandmerkte bezittingen uitgebuit, mishandeld en vernederd. Hun menselijkheid en waardigheid ontnomen.En de ‘eigenaren’ van de tot slaaf gemaakten? Dat waren niet alleen witte grondeigenaren overzees, maar ook zwarte mensen, de kerk en bijvoorbeeld gemeentebestuurders uit ons eigen land. De enorme rijkdom die ze ermee vergaarden ging niet alleen naar henzelf, maar werd ook in de eigen gemeente geïnvesteerd. Met dit foute geld werden panden gebouwd en opgeknapt waar we nu met veel bewondering naar kijken. We hebben zelfs straten naar ze vernoemd. Was men destijds onwetend waar het geld vandaan kwam? Ik denk het niet. Ketikoti (je spreekt het uit als ‘kitti-kottie) betekent ‘ketenen gebroken’. En die ketenen werden in Suriname op 1 juli 1863 gebroken. De afschaffing van de slavernij. Tien jaar moest er echter nog verplicht doorgewerkt worden. De slavenhouders kregen voor iedere ex-slaaf 300 gulden vergoeding en de ‘vrijgemaakten’ kregen…niets! 30 juni was ik voor de tweede keer bij de herdenking in Harderwijk. Gelukkig neemt de aandacht hiervoor toe. Ik vertelde daar over het boek ‘Onwettig; DNA liegt nooit’. Een waargebeurd verhaal, geschreven door een geadopteerde vrouw die er door een DNA test pas achterkomt dat haar voorouders tot slaaf waren gemaakt. Het boek neemt je mee langs de verschrikkingen die haar voorouders hebben meegemaakt. Voor mij is het een verdere stimulans om te blijven herdenken en van 1 juli een groots verbindend feest te maken. De vrijheid van nu en morgen kan niet zonder besef van het verleden, waarbij erkenning van nalatigheid en mensonwaardig handelen onderdeel is.

Met open armen en open geest.

Jeroen Joon

Lees ook

Burgemeester Jeroen Joon geeft in column toe mee te doen aan de rat race: ‘De wereld vergaat bij het begin van een vakantie’