Wat zijn de nieuwe antiwitwasregels voor cryptodienstverleners?

Steeds meer Nederlanders zijn in het bezit van cryptoactiva. Wat veel mensen aanspreekt is de relatieve anonimiteit van cryptovaluta, want er komt immers geen bank of andere instantie bij aan te passen. Of het nu om de bekende Bitcoin gaat of om kansrijke meme coins volgens 99Bitcoins, crypto is een begrip waar we anno 2025 niet meer omheen kunnen. Daarom komt er steeds meer nieuwe regelgeving, zoals de Europese verordening Markten in Cryptoactiva (MiCAR). Ook de Nederlandse Autoriteit Financiële Markten blijft niet achter.

Recentelijk publiceerde AFM een annex voor de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) en de Sanctiewet (SW). De Autoriteit Financiële Markten is samen met de Nederlandsche Bank verantwoordelijk voor de uitvoering van deze wetten.

Heel simpel gezegd houdt de Wwft in dat financiële instellingen de verplichting hebben om witwaspraktijken en het financieren van terrorisme te herkennen en te melden. Deze instanties hebben met name de plicht om een cliëntenonderzoek uit te voeren, door de identiteit van de klant te achterhalen, evenals de belanghebbende en de herkomst van het geld. Ook zijn ze verplicht om verdachte activiteiten te melden bij de Financial Intelligence Unit (FIU) Nederland.

Financiële instellingen die deze verplichtingen hebben zijn onder meer banken, beleggingsondernemingen en dus ook aanbieders van crypto-activadiensten (zogenaamde CASPs). De nieuwe annex moet meer duidelijkheid geven over hoe deze wetgeving na te leven binnen deze specifieke sector.

Dit document geeft met name tips over risicobeoordeling, het opstellen van beleid en procedures, groepsbeleid, het uitvoeren van cliëntenonderzoek, transactiemonitoring, melden van ongebruikelijke transacties en naleving van de Sanctiewet. Een CASP moet bijvoorbeeld bij iedere overdracht van cryptoactiva transactiegegevens meesturen. Dit wordt de zogenaamde “reisregel” genoemd.

Wat maakt dat je een melding moet maken bij de Financial Intelligence Unit hangt af van een aantal zaken. Zo zijn er objectieve indicatoren om te bepalen of er een melding moet worden gemaakt, zoals bijvoorbeeld een bepaald grensbedrag. Daarnaast bieden de richtlijnen ook ruimte voor subjectiviteit. De professional moet dus zelf in kunnen schatten of een transactie mogelijk verdacht is, en kunnen motiveren waarom.

Deze wetgeving is een stap vooruit in het veiliger maken van de cryptomarkt. Velen zien in de toenemende regelgeving een teken dat crypto steeds serieuzer genomen wordt. Daarnaast was de wet niet gericht op cryptodienstverleners, en deze extra uitleg kan een hoop duidelijkheid scheppen.

Toch is er ook kritiek. De richtlijnen hebben het namelijk vooral over belangrijke principes en eisen, maar bevatten geen gedetailleerde instructies over hoe CASPs deze regelgeving concreet kunnen implementeren. Dit kan leiden tot verschillende interpretaties en misverstanden.

Daarnaast is een van de voordelen van crypto voor veel mensen dat het relatief anoniem en gedecentraliseerd is. Door meer regelgeving en een verplichte Know Your Customer-procedure zou die anonimiteit wel eens in het geding kunnen komen. Gevreesd wordt ook dat meer regelgeving als gevolg heeft dat sommige cryptobedrijven hun diensten niet langer in Europa aan zullen bieden.