Astigmatisme: wat is het en wat kun je eraan (laten) doen?

We nemen ze meestal voor lief: onze ogen en gewoon elke dag goed en scherp kunnen zien. Volgens onderzoek dat het CBS uitgevoerd heeft gebruikt ongeveer twee derde van de Nederlandse bevolking – vrouwen iets meer dan mannen – een hulpmiddel in de vorm van een bril of lenzen om (beter) te kunnen zien. En daar zijn verschillende aanleidingen voor. In dit artikel lees je over een van de aanleidingen genaamd astigmatisme en de mogelijkheden die er tegenwoordig zijn om met deze afwijking alsnog goed zicht te hebben.

Wat is astigmatisme?
Wanneer je astigmatisme hebt, betekent dit dat je ogen een afwijking hebben die zowel dichtbij als veraf zien kunnen bemoeilijken. Jouw zicht is namelijk onscherp, omdat je hoornvlies (oftewel de cornea) een andere kromming dan normaal heeft. Dit hoornvlies laat lichtstralen door, maar bij een onregelmatige kromming vindt er geen evenredige verdeling van de lichtstralen plaats. Deze vervorming veroorzaakt vervolgens het slechte zicht dat je ervaart. Als je aan een kind moet uitleggen wat astigmatisme is, helpt het om een voetbal en rugbybal te laten zien. De voetbal representeert dan een normaal gevormd oog, terwijl de rugbybal de afwijking in de kromming van de buitenkant duidelijk laat zien.

Hoe krijg je astigmatisme?
Astigmatisme heb je meestal vanaf het moment dat je geboren wordt. Je ouders merken dan als baby tijdens controle op het consultatiebureau of wanneer je ouder wordt dat je zicht niet 100% in orde is en dan wordt er actie ondernomen om je weer goed te laten zien. De afwijking kan echter ook ontstaan wanneer je oogletsel hebt opgelopen of het gevolg zijn van oogchirurgie.

Hoe weet je dat je astigmatisme hebt?
Dit is een lastig punt, want wanneer heb je ‘gewoon’ slechte ogen en wanneer is er sprake van astigmatisme? Als persoon kan het onscherp zien van plaatsnamen op verkeersborden, teksten (op de tablet, laptop of telefoon) of de kleine lettertjes in de ondertiteling op televisie vaak de eerste aanleiding voor een oogcontrole zijn. Ook hoofdpijnen die voor jou niet door stress of iets anders te verklaren zijn, vormen een duidelijke reden voor het na laten kijken van je ogen. De oogarts of een goede opticien kan vervolgens constateren of je astigmatisme of iets anders hebt.

Wat is er aan astigmatisme te doen?
Je kunt op diverse manieren iets aan de afwijking doen. De makkelijkste oplossingen zijn een bril met een cilindrische correctie laten meten of speciale lenzen dragen, zoals de Acuvue Oasys for Astigmatism. Het is goed te weten dat deze twee oplossingen voor zowel verziendheid als bijziendheid prima werken.

Wil je geen bril of lenzen (meer) dragen? Dan kunnen cilinderafwijkingen bij ogen ook met een laser behandeld worden. Voor velen is deze stap best eng, omdat het toch om je ogen gaat en je hebt er maar twee. Een andere optie is nog het vervangen van je lens. Dezelfde torische of cilindrische vorm die ter correctie in lenzen en brillen aangebracht kan worden, is dan in een kunstlens (ook wel implantlens genoemd) verwerkt. Deze implantlens vervangt dan de eigen lens in jouw oog.

Feiten en fabels over astigmatisme
Met bovenstaande informatie heb je de nodige basisinformatie om te begrijpen wat astigmatisme is en wat je eraan kunt doen. Laat je dan ook niet gek maken door allerlei fabeltjes, zoals het eten van wortels en dat dit diverse oogafwijkingen kan verminderen of de kromming van je ogen zelfs weer helemaal kan herstellen. Luister ook niet naar mensen die zeggen dat lenzen dragen bij astigmatisme niet mogelijk is. De techniek van lenzen en ooglaseren blijft zich ontwikkelen en biedt voor veel oogafwijkingen de ideale, langdurige oplossing.

Algemene vragen over je ogen of vragen over astigmatisme in het bijzonder?
Neem altijd contact op met je vertrouwde opticien, of laat je bij twijfel doorverwijzen naar een oogspecialist. Deze heeft speciale apparatuur om je ogen op diverse afwijkingen te testen en ook om de algemene staat van je ogen te meten. Een periodieke oogcontrole uit laten voeren, zeker wanneer je ouder wordt en je je misschien niet altijd bewust bent van oogklachten die steeds een tikkeltje erger worden, is altijd aan te bevelen.