Column Natuur dichtbij door Godfried Westen: angstremmend en kalmerend middel langs het fietspad op het Beekhuizerzand
23 oktober 2025 om 12:00 Natuur en milieuHARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Deze keer het zeldzame ijzerhard (Verbena officinalis) langs het fietspad op het Beekhuizerzand.
Godfried Westen
Dit jaar voor het eerst opgemerkt. Ik verwachtte ook agrimonie, maar dat heb ik niet gezien. In voorgaande jaren wel. De natuur is grillig, net als de mens. Maar ja, wat wil je; we zijn er deel van. De naam is misschien afgeleid van het Keltisch ‘ferfaen’: fer betekent wegvoeren en faen betekent steen (de plant werd tegen blaasstenen gebruikt). Anderen denken dat Verbena van het Oud-Griekse Verbenaca komt, te herleiden tot het oud Indo-Europese woord voor (tover)staf, vanwege het uiterlijk van de plant.
IJzerhard is de enige van de ijzerhard-familie die in ons land voorkomt en is hier tamelijk zeldzaam. Deze plant houdt van mergel; een mengsel van klei en kalk. Dat wordt wel voor halfverharding gebruikt, zoals bij de fietspaden die we rijk zijn in onze regio. De familie is uitgebreid, vooral in tropische gebieden. Familielid ‘hoofdjesverbena’ is populair en verwilderd al. Vroeger werd ijzerhard gebruikt in de kruidengeneeskunde, vanwege zijn ontstekingsremmende en slijmoplossende werking.
Indrukwekkend, had het er niet achter gezocht. Wetenschappelijk onderzoek wijst zelfs uit dat het angst kan remmen en een kalmerende werking heeft. Goh, precies wat we nodig hebben in deze - toch voor velen - angstwekkende tijden en onkalme dagen. Zou dat de reden zijn dat hij nu verschijnt langs de fietspaden?
