Eén van vier gruttojongen in Terschuur lijkt te overleven: ‘Hij is goed gegroeid’

TERSCHUUR Eind april concludeerden we dat de grutto uit de regio Barneveld was verdwenen. Groot was de verrassing twee weken later toen in Terschuur, na een jaar zonder broedgeval, een gruttonest werd gevonden. We kregen toch nog een toegift. Hoe is het met het broedsel afgelopen?

Paardenfokker Joop van Wessel van boerderij Groot Ravensgoed heeft ook een flink melkveebedrijf met zestig hectare land in eigendom of pacht. Op de kansrijkste delen daarvan en op land van andere boeren in de omgeving, in totaal zo’n honderd hectare, zoeken en beschermen Gert van de Pol en Rik Koops uit Terschuur en Henk van Dunschoten uit Zwartebroek weidevogelnesten.

Joop van Wessel van boerderij Groot Ravensgoed in zijn land aan de Hoevelakenseweg. - Kees van Reenen

NESTEN UITHALEN

Van de Pol (1962), de coördinator van het groepje, zit bij Van Wessel aan de keukentafel. ,,Als jochie van zes jaar liep ik hier al rond om kievitseieren te zoeken. Je mocht in april de nesten uithalen, en dan verkocht je de eitjes.” Van Wessel: ,,’t Zag in die tied zwart van de kieviten.” Van de Pol: ,,Ook grutto’s zaten er genoeg.”

Een zeer ongewoon verschijnsel: grutto gebruikt een boom als uitkijkpost. - Kees van Reenen

BESCHERMEN

Dat is nu anders, al lijkt voor kievit en scholekster het dieptepunt voorbij. ,,Wij beschermen hier sinds 2019 en dat helpt echt.” De boer is het ermee eens. ,,Het is goed dat er beschermd wordt, anders maait een loonwerker de nesten eruit. Het grootste probleem nu zijn de roofvogels: kraaien, buizerds en ook de ooievaar.”

Waakzame Terschuurse gruttoman. Bij het minste onraad zal hij de lucht in gaan. - Kees van Reenen

LACHEN

Voor de grutto leek het doek gevallen: vorig jaar was er geen levensteken meer van. ,,Maar in mei hoorden we opeens een geluid en we keken elkaar aan: dat lijkt de grutto wel, ja, die is het! Met z’n drieën stonden we te lachen in het land. Maar toen moest het nest nog gevonden worden. Veertien dagen hebben we erover gedaan. Op ’t laatst dachten we: in dit perceel moet het zijn.”

Jonge grutto, overlevend dankzij beschuttend maïsland en insectenrijk pinkenweitje. - Kees van Reenen

VELD UITGEKAMD

Vorig jaar stond daar maïs. Na de oogst is er slootafval op gegooid, vertelt Van Wessel. ,,Dus de beestjes blijven daar ter plaatse. Ook strooimest zorgt voor voedsel, dat is ook voor het bodemleven het beste dat er is.” Nadat gras was ingezaaid, kwam er veel melde op. Dat bleek een goede schuilplek voor een nest. ,,We zochten eerst in de slootkant, maar daar zat niks. Toen hebben we het veld uitgekamd. Anderhalve meter voor de voeten van Henk vloog het vrouwtje op. Anders hadden we het niet gevonden.”

Op 20 mei werd het nest ontdekt en op 7 juni was het leeg: er waren jongen. ,,Die zijn gelijk de maïs in gegaan, daar kunnen ze schuilen. Voedsel zoeken doen ze in de kanten.”

Nieuwsgierige pink in Terschuurs weiland probeert gruttovrouw te benaderen. - Kees van Reenen

Van Wessel gaat nog even in het nu gemaaide land aan de Hoevelakenseweg kijken. Een groepje scholeksters vliegt over, de kieviten zijn al vertrokken. Links ligt een perceel met een meter hoge maïs. Twee kraaien vliegen eroverheen. 

INDRINGERS

Opeens komt er een snelle slanke vogel aanschieten, recht op de zwartrokken af. Met een kreet die Van Wessel herkent als gruttogeluid verjaagt hij de indringers, waarop hij terugvliegt naar de andere kant van het perceel. Dit moet de gruttoman zijn; volgens Van de Pol bleef het vrouwtje bij de jongen. Als de boer zelf het grasland inloopt richting de maïs, duikt de vogel opnieuw op en vliegt alarmerend een rondje om zijn hoofd. De Terschuurse grutto!

Weidevogelbeschermers Gert van de Pol (met verrekijker) en Rik Koops in Terschuur. - Kees van Reenen

De volgende avond staan Van de Pol en Koops aan de rand van het veld als aan de andere kant van het maïsland de grutto weer de lucht in gaat. De mannen besluiten daar te gaan kijken en warempel daar ligt een weilandje waar pinken grazen, waardoor het gras structuur- en insectenrijk is. 

LUID ROEPEND

Daar ontdekt Van de Pol met zijn kijker een jonge grutto. De moeder loopt in de buurt en de vader houdt de wacht; als er opnieuw kraaien naderen gaan beide oudervogels luid roepend de lucht in en drukt het jong zich. Het vrouwtje landt weer in het weiland en het mannetje gaat even, zeer uitzonderlijk voor een grutto, in een boom zitten. Van de andere drie jongen echter geen spoor. Hebben de kraaien ze te pakken gekregen?

Terschuurse gruttoman houdt vanaf een boomtop de kraaien in de gaten. - Kees van Reenen

GOED GEGROEID

Een week later, op 30 juni, geeft Van de Pol de laatste stand van zaken. ,,Vanmorgen heb ik de jonge grutto weer gezien. Hij is goed gegroeid, al ongeveer even groot als de ouwe, alleen de kleur is nog grijzig. Hij maakte nog geen aanstalten om te vliegen.” 

Maar dat zal niet lang meer duren; dankzij de inspanningen van het ouderpaar lijkt er toch één jonge grutto te overleven.

door Kees van Reenen

BEMOEIENIS VANUIT EUROPA

Actuele toevoeging na het verschijnen van het artikel komt vanuit Brussel (ANP).

Nederland beschermt de grutto niet goed genoeg, vindt de Europese Commissie. Daar is de overheid al eerder op gewezen. Brussel stuurt nu opnieuw een vermanende brief dat Nederland moet voldoen aan de regels voor bescherming van weidevogels.

Nederland kent al langer een dalende lijn in het aantal weidevogels, waaronder de grutto. Hoewel Brussel eerder van de verantwoordelijk bewindspersoon een lijst met maatregelen ontving, zijn die nog niet genoeg in de praktijk gebracht, vindt de Commissie. Daarmee voldoet Nederland niet aan de eisen van de Vogelrichtlijn.

Een volgende stap in deze zogeheten inbreukprocedure is de gang naar de rechter. Het Europese Hof van Justitie zal dan de zaak bekijken en kan een land beboeten voor het handelen in strijd met de Europese richtlijn. Zover is het nog niet, Nederland heeft twee maanden de tijd om op de brief te reageren.