Politieman Henk-Jan (34) krabbelde door geloof in Jezus Christus uit een diep dal van depressie

BARNEVELD Je moet stevig in je schoenen staan om politieman te zijn. Bij Henk-Jan Dorland (34) uit Barneveld was dat zo, maar na een aantal jaar ging hij volledig onderuit. Hand in hand met een radicale keuze voor het geloof in Jezus Christus krabbelde hij uit dat diepe dal. Nu is hij vitaalcoach voor zijn collega’s.

Je moeder komt uit Brazilië en je vader uit Rotterdam. Ze ontmoetten elkaar in de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt in Dronten. Jij was één jaar jong toen ze naar Barneveld verhuisden, samen met je broer en zus. Kijk je terug op een prettige jeugd?
,,Het was niet altijd even makkelijk, mijn vader was veel weg voor zijn werk en mijn moeder deed het meeste in de opvoeding. Als kind was ik vrij druk. Ik heb medicijnen gehad voor ADHD. Vanwege wat nare bijwerkingen werd besloten daarmee te stoppen. Tijdens mijn opvoeding was structuur belangrijk en dat ging niet altijd goed samen met hoe ik in elkaar zat. Dit resulteerde in een lastige puberteit. Toen ik op de leeftijd kwam dat ik naar de kroeg mocht, ging het regelmatig mis met mijn drankgebruik. Dit heeft thuis voor behoorlijk wat spanning gezorgd. De relatie met mijn ouders kwam onder druk te staan. Mijn ouders deden alles uit liefde voor mij, maar dat neemt niet weg dat je als kind op latere leeftijd nog steeds vast kunt lopen.”

Nieuws gaat verder dan de gemeentegrens. Daarom brengen wij ook bijzondere verhalen van buiten jouw gemeente. Artikelen die je motiveren, inspireren en je aan het denken zetten. Kortom: verhalen die de moeite waard zijn om te lezen.

Hoe bedoel je dat?
,,Nou, je groeit op met een voorbeeld en je gaat daar naar leven. Als je trouwt, kom je in aanraking met iemand die een andere opvoeding heeft gehad. Dan kan het niet anders dan dat er ‘uitdagingen’ ontstaan en dat werkte in ons huwelijk behoorlijk destructief. Annemarie en ik trouwden in 2013 met goede intenties en in 2017 liepen we vast. We kwamen in situaties terecht waarin je vaardigheden nog niet breed genoeg zijn om op een andere manier naar die situaties te kijken. Je doet heel erg wat je weet van je eigen ouders. Maar als je jezelf niet eens kent, komt het aangeleerde gedrag voorop te staan. Je hebt niet in de gaten dat dit als balast fungeert, het is geen eigen gedrag.”

Op wat voor manier handelde jij concreet?
,,Ik werk bij de politie en had volop onregelmatige diensten. Bij de afdeling waar ik werkte, moesten we boeven vangen, bij nacht en ontij. Hierdoor werkte ik soms wel vijftig of zestig uur in de week, vaak op tijden dat andere mensen thuis zijn. Omdat mijn vader veel weg was en mijn moeder dat opving, vond ik dat normaal. Daarom dacht ik: dat doet mijn vrouw ook wel, want we houden toch van elkaar? Totdat ze zei: kom je nog een keer thuis? En zo niet, dan hoeft het ook niet meer zo nodig. In die tijd zag ik dat niet en bleef ik hangen in mijn visie. Het was toch mijn werk? Daar kan ik toch niks aan doen? Ik bleef bij mijn eigen overtuiging en kon de situatie voor mezelf niet reflecteren. Ik had geen vaardigheden die me lieten omdenken.”

Totdat ze zei: kom je nog een keer thuis? En zo niet, dan hoeft het ook niet meer zo nodig

Ben je daar toch samen uitgekomen?
,,Ja, maar dat ging vrij hard. Het ging tussen ons niet goed. Er ontstonden grote problemen. Vervolgens raakte ik in een burn-out en kreeg ik er een zware depressie en een angststoornis bij. Ik zat in mijn emotionele brein en reptielenbrein. Je gaat dingen denken die helemaal niet waar zijn, maar voor jezelf zijn ze hartstikke realistisch. Ik heb maanden in een foetushouding op de bank gelegen. Ik kon niet meer functioneren, want de angsten die ik had, waren voor mij zeer relevant. Ik was van mijn eigen voetstuk gelazerd en dat was nodig. Ik kwam hierin terecht, maar ik geloof dat het ten goede werd gebruikt.”

Wat was er voor nodig dat je uit dat dal krabbelde?
,,In mijn diepste nood en zwartste nachten heb ik Jezus leren kennen. Hij was letterlijk mijn therapeut, zo dichtbij was het. Hij nam me mee en ik ervaarde herstel, want als ik er zelf mee aan de slag ging, zou ik het niet redden. Je komt op het punt dat je volledig vastloopt en dat er niks meer is. Ik was rijp voor medicijnen en behandelingen voor psychische stoornissen. Die wereldse oplossing kan en is ook goed, maar de Heer stond met zijn armen allang te zwaaien. Ik en mijn vrouw kwamen in aanraking met de genade en zoveel openbaringen. Door de wet kom je tot de conclusie dat je jezelf niet kunt rechtvaardigen op grond van je eigen acties. Het hele idee van de genade is dat je al goed genoeg bent, je bent al Zijn kind. Je hoeft daar niks meer voor te doen. Juist dat stuk bracht letterlijk rust in mijn leven. Ik had al die jaren een hele andere boodschap gehoord. Toen ik ziek was en op tv naar kerkdiensten keek, was ik in mijn hoofd alleen maar aan het vloeken door de paniek en de stress. Dus was mijn conclusie: het eindresultaat is de hel. Zo instabiel was ik. Er was geen relatie met God en had de kern van het geloof nooit begrepen.”

In mijn diepste nood en zwartste nachten heb ik Jezus leren kennen

Wat veroorzaakte het moment van de kentering?
,,Ik zat in een hoek van de kamer en was helemaal in beslag genomen door gedachtes, maar in één keer was daar het moment dat Jezus tegen me zei: ‘Als ik zeg dat ik voor jou zorg, dan betekent dit dat ik dat écht doe’. Ik had ervan gemaakt dat ik er wel iets voor moest doen, maar Hij draagt de openbaring aan en gaat ermee verder. Dan kom je bij het vertrouwen wat ik nooit had gehad. Mijn leven was op mezelf gericht, alles onder controle houden en dingen uitzoeken. Dat maakt wie je bent. En dan val je helemaal uit elkaar. Je kunt jezelf niet meer vertrouwen en dan zegt Iemand dat Hij wel te vertrouwen is. Op dat moment ervoer ik zoveel rust, na maandenlange paniek. Mijn vrouw ontving deze openbaring in die zelfde periode. Tijdens een bijeenkomst van een groepje van de Nederlands Gereformeerde Kerk luisterden we naar een preek uit een serie van Arie de Rover over het thema genade. Toen zat er zóveel spanning in mijn lijf dat ik niet meer op kon houden met huilen en trillen. Dat was niet iets wat bij mij paste en dat wilde ik niet laten zien. Maar ik zei: ‘Als dit waar is, wil ik alles!’ Dat is daarna ook gebeurd.”

Toen zat er zóveel spanning in mijn lijf dat ik niet meer op kon houden met huilen en trillen

Jouw ouders waren in die tijd vlak daarvoor overgestapt naar Jong en Vrij in Amersfoort. Lag het voor jullie niet voor de hand om ook naar een meer evangelische geloofsgemeenschap te gaan?
,,Inderdaad. We mochten ontdekken wie Jezus is als Persoon en dat maakt de band persoonlijk. Er ontstaat communicatie. Voor ons werd heel duidelijk dat de kerk waar we naar toe gingen nu onze plek is. We weten waar we onze voeding vandaan moeten halen.”

Ontstond er vanaf dat moment herstel in jouw leven?
,,Ja, herstel en genezing. Voor mij als persoon, in ons huwelijk en onze eerste dochter Felize (3) was daar een cadeautje van. Dat was onbeschrijflijk mooi. Intussen hebben we ook nog een tweede dochter, dat is Avalynn (vier maanden). Onze basis van leven is anders geworden. Eerst moesten we van alles, terwijl we ons nu vanuit rust en vrijheid laten leiden. Dat is echt niet zo hallelujah als het lijkt, want er zijn best lastige dingen. Op mijn werk concludeerde ik dat ik vermoedelijk nooit meer onregelmatig kon werken. Als door een wonder mocht ik van mijn baas een opleiding tot vitaalcoach gaan doen, hoewel daar eerst geen geld en mogelijkheid voor was. Ik ben razendsnel hersteld en kon toch nog een paar jaar onregelmatig werken. Het was maatwerk, maar wel zo dat het herstel door kon zetten. Zodat ik als vrij mens kon bewegen en dingen op z’n plek vielen. Het klopt allemaal.”

Je bent nog steeds wel betrokken bij het operationele politiewerk, maar sinds een paar weken werk je vooral als vitaalcoach, zonder onregelmatige uren en begeleid je politiecollega’s in het hele land met PTSS, burn-out en stressklachten. Hoe bevalt dat?
,,Heel goed. Ik heb nu de kennis én ik spreek als ervaringsdeskundige. We werken aan de hand van drie pijlers: voeding, beweging en coaching. Met als doel dat ze weer aan het werk kunnen. Er wordt steeds meer van politiemensen gevraagd, ook omdat de verdeeldheid in de maatschappij groter wordt. Mijn doelgroep is breed, maar het zijn vaak heel jonge collega’s die veel risico’s lopen. omdat ze al snel op straat komen te staan, waar het er echt om gaat. Het is een toffe baan, maar de combinatie van onregelmatig werk, weinig slaap, verharding van de criminaliteit, heel veel stress en leed, doet iets met mensen. Als er zoveel druk ontstaat, vallen mensen gewoon om. Ik heb niet de illusie dat ik mijn collega’s kan helpen, maar we gaan samen een strijd aan. Het is ondersteunen, zoeken en het is hartstikke dankbaar werk.”

 Ik heb niet de illusie dat ik mijn collega’s kan helpen, maar we gaan samen een strijd aan

Kun en mag je daarbij ook over je persoonlijke geloof spreken?
,,Er ontstaat een band, want ze leggen hun ziel en zaligheid bij je neer. Maar ik zeg niet in gesprek één dat Jezus redt en ik ben er niet op uit om het evangelie te delen. Wel kan er gaandeweg een gesprek ontstaan over de manier waarop ik eruit gekomen ben. Het gaat tenslotte om een vitale medewerker die zijn werk kan doen. Het zijn gesprekken met mensen die in nood zijn, waarbij psychologie en medicijnen ook helpend kunnen zijn. Alleen pakken die niet de bron van het probleem aan, ze bestrijden uiteindelijk alleen een symptoom. Als je de wortels aanpakt, werk je aan een structurele verandering. Het sluit ook naadloos aan bij wat we steeds meer ontdekken op fysiek gebied. Als je blijft in de rust, is je wandel makkelijker.”

Voor jou was het geloof cruciaal voor herstel, toch?
,,Ja, het is letterlijk mijn redding geweest. Voorheen heb ik voor mijn werk een aantal keer bij treinspringers gestaan. Het intrigeerde me altijd wat die mensen drijft om dat te doen, want het veroorzaakt zoveel ellende voor de mensen in de trein en voor je naaste omgeving. Totdat ik in mijn ziekteperiode zelf langs het spoor liep. Ik kon begrijpen dat mensen die stap ook echt maken, daar schrok ik best van. Op dat moment is je ellende zo gigantisch dat je niet meer aan andere mensen denkt. Het geloof werd een nieuwe basis van mijn leven.”

Je schetst dat de zware criminelen in ons land grote dreigementen nu ook uitvoeren. Hoe is die verschuiving ontstaan?
,,Een mens wordt geschapen met alles wat hij in positieve zin nodig heeft, maar ‘voorbeeld doet volgen’, zei Salomo al. Dat kan zowel in positieve als negatieve zin. In ons hoofd zit een gewetensknobbel die meegroeit in je ontwikkeling. Hoe dat precies werkt, weet ik niet, maar bij criminele jongeren gebeurt dat niet, omdat ze steeds het verkeerde voorbeeld van geweld en een misdadige cultuur hebben gezien. Dat heeft niks met rassen te maken en kan dus zowel bij autochtone als allochtone jongeren gebeuren. Wanneer jouw vader altijd met een pistool achter zijn broekriem thuiskomt, vind je dat normaal. Of als hij jou dagelijks met die riem slaat. Daarom zie ik de crimineel niet als een slecht mens, maar als een persoon met afwijkend gedrag. Zodat ik hem in veel situaties ook werkelijk begrijp en niet hoef te veroordelen.”

Het mooie is dat de Heilige Geest laat zien hoe je op een andere manier ingezet mag worden

Ik zie hier een boek liggen van de evangelist Joseph Prince van de New Creation Church in Singapore. Waarom spreekt hij jou aan?
,,Hij kwam in 2005 naar ons land voor een conferentie. De organisatie/kerk Jong & Vrij is daarbij aangehaakt. Het is een visie die afwijkt van de geijkte protestantse, evangelische en katholieke kerken. Er zit bevrijding en hoop in, wat voor houvast zorgt. Want wat je blijft horen in veel kerken is dat er nog steeds een actie nodig is die je als mens moet doen. De vraag die Prince stelt is: kun je geloven dat Jezus voor jou aan het kruis gestorven is? Als daar het antwoord ja op is, dan blijft je leven niet onveranderd en gaan er dingen gebeuren. God neemt het initiatief en neemt je mee. Hij vraagt niks meer van je. Jouw redding is een voltooid delict en is niet meer terug te draaien. Dat verlies je niet meer. Je hoeft niet meer heel hard te werken voor de verspreiding van het evangelie. Het mooie is dat de Heilige Geest laat zien hoe je op een andere manier ingezet mag worden. Hij neemt de leiding als uitvoerende kracht. Daar word je niet lui van, maar het is een andere manier van bewegen. De motivator ben je niet zelf, het wordt niet meer jouw initiatief, want je ratio is heel beperkt. Je zicht stopt ergens, maar de Heer kijkt verder.”

Die kerk van Prince wordt door critici weleens weggezet als welvaartskerk (prosperity), waarbij je alles aan materialisme van God kunt verwachten. Wat vind je daarvan?
,,Dat is een aardse manier van beredeneren. Qua financiële voorziening mochten we de laatste tijd wel wonderen meemaken. De basis blijft dat God als Vader voor jou het allerbeste wil, letterlijk op allerlei manieren. Niet alleen op materialistisch terrein, maar ook in de voorziening van liefde en familiebanden. In alles. Dat wordt ons gegeven en daar mogen we dankbaar voor zijn. De Heer wil die voorspoed voor iedereen, dat lees ik terug in de Bijbel. Als mens heb je een vrije wil. Als je valt dan raapt Hij je op, troost Hij je en beschermt Hij je.”