Waarderingsbord voor Puttense Willie en Aart Kleijer: ‘Wij bezochten Ladelund waar 111 Puttense mannen na de razzia zaten’

Uit handen van bürgermeister Lutz Martensen mochten Willie en Aart Kleijer uit Putten op de nationale herdenkingsdag ‘Volkstrauertag’ een waarderingsbord in ontvangst nemen in het Duitse Ladelund.

Wijnand Kooijmans

Volkomen verrast waren Willie en Aart Kleijer uit Putten tijdens hun laatste bezoek aan het Duitse Ladelund. Uit handen van bürgemeister Lutz Martensen mochten zij tijdens de nationale herdenkingsdag ‘Volkstrauertag’ vanwege hun inzet voor 45 jaar contact tussen Putten en Ladelund een waarderingsbord in ontvangst nemen als teken van een soort ereburgerschap van de Duitse plaats.

,,Ik had de dag ervoor nog last van mijn heup en was eigenlijk van plan thuis te blijven”, zo zegt Aart Kleijer. ,,Maar Michel Kooij, voorzitter van de Stichting Samen Verder, drong er bij ons op aan toch mee te gaan. Later werd ons duidelijk waarom. Met een spuit ging het op de dag zelf wel weer een beetje.” Tijdens het moment van de uitreiking waren ze echter totaal verrast en overdonderd.

Het was dit jaar tachtig jaar geleden dat het concentratiekamp Ladelund bevrijd werd en daar werd bij stil gestaan. Van de 659 mannen uit Putten die tijdens de razzia in 1944 werden weggevoerd kwamen er 111 om in dit kamp. 

Aart Kleijer en zijn echtgenote reisden 45 jaar geleden voor het eerst af naar Ladelund. Hij als lid van het Interkerkelijk mannenkoor Fontanus. Vanaf vrijwel de oprichting tot een jaar of vier, vijf geleden was hij lid van dit koor. ,,Tijdens een concert moet je de hele avond staan en dat werd te moeilijk voor mij”, zo geeft hij aan.

KLIK

Vanaf het begin werden Aart en Willie tijdens hun verblijf in Ladelund ondergebracht bij de familie Jessen en daar klikte het vanaf het eerste moment enorm met de beide Duitse echtelieden. ,,We zijn hen een beetje gaan zien als vader en moeder. Inmiddels zij ze alle twee drie dagen na elkaar overleden. Ze zijn tegelijk begraven en die begrafenis was heel bijzonder”, zo zegt Willie Kleijer. 

De betreffende familie had in de jaren zestig al nabestaanden uit Putten ontvangen als gast. Het contact werd voortgezet met hun dochter Gudrun. Inmiddels rijden Aart en Willie niet zelf meer naar Duitsland, maar rijden ze mee met Michel Kooij en zijn vrouw. Het gezichtsvermogen van Aart laat te wensen over en daarom rijdt hij sinds enkele maanden geen auto meer. Het weerhoudt hem er overigens niet van de meeste morgens om een uur of vier – al wordt het soms een uurtje later – op te staan en aan fietsen te gaan knutselen in de fietsenzaak aan de Huinerschoolweg die nu wordt gerund door zijn zoon. ,,En ik heb nog een Solex waaraan ik ook af en toe werk. Stil zitten is niets voor mij.”

BAND 

Beiden vinden het van groot belang dat de band tussen Putten en Ladelund in stand wordt gehouden. De stedenband was een initiatief van Felix Hansen, de kleinzoon van de familie Jessen. Wrok over wat er tijdens de Tweede Wereldoorlog is gebeurd kennen ze niet. ,,Daarmee zijn we nooit opgegroeid al is er onder onze families ook wel wat gebeurt in die periode.” Dat er een stedenband bestaat tussen beide plaatsen vinden ze dan ook belangrijk. ,,Al staan de borden waarop dit wordt aangegeven er al wel in Ladelund en nog niet in Putten.” Het lijkt een aansporing aan de gemeente hiermee aan de slag te gaan.

POLEN

De reis naar Ladelund wordt twee tot drie keer per jaar gemaakt. Zoals omgekeerd mensen uit Ladelund bij het echtpaar Kleijer in Putten komen. Ze hebben inmiddels ook contact met Polen gehad en zijn ook naar dat land geweest. Contact met Duitsers die bij het concentratiekamp in Ladelund betrokken zijn geweest hebben ze niet gehad. ,,Binnen onze familie waren ze de eerste die contact zochten met mensen in Ladelund.” Inmiddels reizen er meerdere familieleden af naar de Duitse plaats. ,,Het geeft je een gevoel dat je niet kunt overbrengen, je moet het zelf meemaken”, zo omschrijven zij hun contacten. Zolang ze kunnen blijven ze dan ook gaan. Volgend jaar hopen ze in april zestig jaar te zijn getrouwd. Gudrun heeft al aangekondigd dan zeker bij hen op visite te komen.

‘Wij hebben nooit enige haat gevoeld’

CONTACT

Beiden vinden het belangrijk dat de geschiedenis van wat er heeft plaatsgevonden in Ladelund in ere wordt gehouden. Zeker in een tijd dat er ook dicht bij huis opnieuw oorlog wordt gevoerd. Ze hebben dan ook enorme waardering voor zowel stichting Oktober ’44 als Stichting Samen Verder Putten die zich hiervoor inspannen. De waardering is er voor de inspanningen van de pastors Meyer en Richter die de contacten tot stand brachten en onderhielden, al voelden ze zij in het begin niet meteen op hun gemaakt. Ook de huidige pastor Stuck zet zich enorm in voor de contacten tussen de beide dorpen en geldt hun grote waardering. In de zaak heeft Aart Kleijer ook wel eens de opmerking gekregen ‘Wat moet je toch met die Duitsers.’ ,,Maar gelukkig zijn die mensen op die vraag teruggekomen. Wij hebben nooit enige haat gevoeld.”

Naast het bord ontvingen ze ook een bloemstuk. Het bord heeft een ereplaats gekregen aan de schoorsteenmantel.

Lees ook

Bevrijding nagespeeld en colonne authentieke voertuigen: ‘We gaan de bevrijding in 2025 groot vieren’