Object van de maand december laat een militaire erfenis van begin twintigste eeuw zien
26 november 2025 om 16:00 KunstHARDERWIJK Het Object van de Maand december in Stadsmuseum Harderwijk neemt ons mee naar het begin van de twintigste eeuw. Harderwijk ondergaat een grondige verandering wanneer het koloniaal werfdepot – gevestigd aan de Smeepoortstraat – in 1909 sluit.
Daan van Ommeren
Na de sluiting van het werfdepot wordt vakkundig gelobbyd door burgemeester Kempers om Harderwijk te voorzien van nieuw aanzien en inkomsten. Dat is absoluut noodzakelijk voor de stad want, zo schrijft burgemeester Kempers in een brief aan de regering: ,,Harderwijk kan haar garnizoen niet missen, het is een levensvoorwaarde voor haar bestaan.”
Burgemeester Kempers heeft succes. Op 2 november 1909 marcheert het derde bataljon van het negende regiment infanterie de stad in. De infanteristen worden feestelijk onthaald, ‘tot laat in de avond’, zo schreef historicus Wuestman, ‘liep men gearmd in rijen door de straten; vele soldaatjes deden hieraan mede’. Harderwijk is dan officieel een garnizoensstad.
Het voormalige werfdepot wordt omgedoopt tot de Oranje-Nassaukazerne. Die kazerne blijkt echter al snel te klein voor het groeiende aantal militairen in Harderwijk. Daarom worden in de volgende decennia de Jan van Nassau- en de Willem George Frederikkazerne gebouwd. Ook krijgt de stad een militair hospitaal en wordt de School Militaire Inlichtingendienst – ook wel ‘de spionnenschool’ of ‘sectie stiekem’ – in de stad gevestigd.
De militairen spelen een grote rol in het maatschappelijke leven in Harderwijk. Veel activiteiten vinden plaats op de militaire terreinen en wanneer er iets te vieren valt, marcheren de militairen met groot machtsvertoon door de straten. Ben je benieuwd hoe het er bij die indrukwekkende parades eraan toeging? Bekijk het Object van de maand december in het gratis toegankelijke museumcafé.
