Verhaal van bloeiende tabakscultuur verteld aan de hand van een object in het Stadsmuseum van Harderwijk
5 juli 2025 om 14:00 KunstHARDERWIJK Het Object van de Maand juli neemt ons mee naar een bijzondere periode in de geschiedenis van Harderwijk. Tegenwoordig trekken de stijgende accijnzen op tabak en andere rookwaren een wissel op de populariteit van de tabaksindustrie. In de negentiende eeuw was het anders. Destijds kende Harderwijk een bloeiende tabakscultuur. Het Object van de Maand vertelt het verhaal van Hendrik Goossen, zijn tabakswinkel ‘De Olifant’ en de tabaksverkopers die hem opvolgden.
Op 6 april 1824 krijgen Zwenne Dijk en Beerent Goosen een tweeling. Everdina Gezina en Hendrik Goosen. Die tweede opent op twintigjarige leeftijd een tabakswinkel die hij tot De Olifant doopt. Hendriks klantenbestand bestaat voornamelijk uit Harderwijker vissers, maar ook de soldaten van het koloniaal werfdepot voorziet hij van tabak.
Voor de lange reis naar het voormalige Nederlands-Indië – met het zeilschip om Kaap de Goede Hoop heen – krijgen de soldaten vijf pond rook- en vier pond pruimtabak mee. Die enorme bestellingen maken dat De Olifant floreert. Wanneer het Suezkanaal in 1869 opent, wordt de reis naar ‘de oost’ gehalveerd. Dat betekent dat ook de hoeveelheid tabak die de soldaten meekrijgen door de helft gaat. Dat is een flinke tegenvaller voor De Olifant.
De opening van het kanaal krijgt Berend, die het bedrijf van zijn vader overneemt, niet klein. Hij zorgt voor de uitbreiding van het bedrijf door het openen van een koffiebranderij en aan de Luttekepoortstraat opent hij een tabaksfabriek.
Kom het Object van de Maand bekijken in het gratis toegankelijke museumcafé van Stadsmuseum Harderwijk.
Daan van Ommeren
