Bijzondere vondsten expositie ‘80 jaar Vrijheid’ De Tien Malen: ‘Gitzwarte trouwjurk als symbool voor familieverdriet’
22 april 2025 om 17:55 HistoriePUTTEN Voor de expositie ’80 jaar Vrijheid’ in Museum De Tien Malen waren Puttenaren opgeroepen om hun zolders en schuren door te zoeken naar bijzondere voorwerpen die te maken hebben met Putten tijdens en na de bevrijding van de Tweede Wereldoorlog. Deze voorwerpen, die het bijzondere verhaal van Putten vertellen, zijn in bruikleen of als gift ingeleverd en worden tijdens de expositie getoond.
Een bijzonder voorwerp springt meteen in het oog. Een gitzwarte trouwjurk, zonder enige opsmuk en met twee witte bloemen op de borst gespeld. Naast de trouwjurk staat een sepia portret van een kersvers getrouwd paar, waarbij de vrouw gehuld is in de zwarte trouwjurk. Ondanks de feestelijke aangelegenheid, staan de gezichten strak en serieus.
FAMILIEVERDRIET
,,Vlak na de oorlog waren veel gezinnen in Putten in de rouw”, vertelt Eefje van den Berg, die de trouwjurk heeft uitgeleend voor de expositie. ,,Aartje Bakker trouwde op 7 mei 1948 geheel in het zwart om de rouw uit te dragen. Zij verloor bij de razzia haar vader, zeven ooms en twee neven. De trouwjurk was voor haar een symbool voor het verdriet binnen onze familie.” Eefje van den Berg heeft samen met Elly Hazeleger van Stichting Oktober 44 het boek ‘Als geen moeder troosten kan’ geschreven over wat de razzia betekende voor een familie die uiteen gerukt werd.
FEESTKLEDING VAN PARACHUTESTOF
Naast het verscheurende verdriet van de razzia, bracht de bevrijding weer een reden voor feest. Dat die contrasten soms hand in hand gaan, laat een ander opmerkelijk item uit de expositie zien. Een feestelijk rokje helemaal gemaakt van verschillende lapjes stof. Tijdens de oorlog zijn mensen veel bezittingen kwijtgeraakt en feestelijke kleding hadden ze vaak niet meer. Bij het feestrokje van lapjes staat geschreven: ,,Bij de bevrijding werden allerlei lapjes stof bijeen gezocht, om toch maar een feestelijk rokje te kunnen dragen. Zelfs parachutestof werd gebruikt om kleding te maken.”
COCAÏNEPILLEN
Voor de tentoonstelling heeft ook iemand een klein doosje ingeleverd, waarvan het een wonder is dat het al die jaren goed bewaard is gebleven. In oktober 1944 kwam Adrianus Hendrik van Dijk als waarnemend arts bij dokter Doevedans in Putten terecht. Hij verbleef hier tot na de bevrijding in april 1945. Via zijn zoon, Reindert van Dijk, kreeg Stichting Oktober 44 een doosje met cocaïnepillen. Zo’n doosje behoorde vaak tot de uitrusting van Duitse militairen. De pillen werden gebruikt door de Duitse soldaten om het uithoudingsvermogen te vergroten en tegelijkertijd het hongergevoel en de angsten te onderdrukken. Het gebruik van dit middel kwam voor binnen alle rangen van het Duitse leger.
Het inleveren van spullen die een verhaal vertellen over de oorlog of de bevrijding kan nog steeds. Deze kunnen in bruikleen of als donatie worden afgegeven bij Van den Berg’s Optiek, Kerkstraat 11 Putten.
