Expositie Tittoo over vrouwen die borstkanker hebben overwonnen: ‘Letterlijk en figuurlijk blootgeven’

HARDERWIJK Borstkanker laat zichtbare en onzichtbare sporen na. Expositie Tittoo gaat over vrouwen die borstkanker hebben overwonnen maar de gevolgen daarvan dagelijks met zich meedragen. Het gaat over wanhoop en hoop, over moed en lef maar vooral over vertrouwen. 

Suzanne Vooren

Vertrouwen terugvinden in je lichaam, je spiegelbeeld, je gezondheid, je vrouwelijkheid en in jezelf. Myriam Scheffer is de oprichter van stichting Tittoo, een stichting die slachtoffers van borstkanker de mogelijkheid biedt een tattoo te laten plaatsen over de littekens op hun huid. ,,De littekens hebben fysieke en mentale sporen van het gevecht dat deze vrouwen hebben geleverd om borstkanker de baas te worden. Door een tattoo te plaatsen over deze plekken willen wij vrouwen helpen te herstellen, zich weer vrouw te voelen, mooi te zijn en afsluiting te vinden na een moeilijke periode.’’ 

Hans Dekker is de exposerende fotograaf die het proces van het krijgen van een Tittoo in beeld heeft gevangen. ,,Myriam vroeg mij een aantal foto’s te maken voor haar stichting, maar ik heb eerst geweigerd.’’ Hans, die net als Myriam woonachtig is in Harderwijk, vertelt hoe hij betrokken is geraakt. ,,Ik heb mezelf natuurlijk afgevraagd, gezien de heftigheid van het onderwerp, of ik dit kon en wilde. Als ik zoiets doe, dan wil ik het ook echt goed doen, hoe lang het ook duurt. Ik wilde het hele proces rondom het plaatsen van de Tittoo vastleggen. Letterlijk en figuurlijk blootgeven.’’ Myriam maakte de optie van Hans bij de deelnemers bespreekbaar. ,,Veel vrouwen zijn inmiddels ook wel de schaamte voorbij na een medisch traject waarbij je elke keer uit de kleren moet.’’

De eerste stappen van de plaatsing van een Tittoo - Hans Dekker

ECHTE EMOTIES

Hans heeft lang nagedacht over zijn rol als fotograaf. ,,Ik wilde een pure weergave van de vrouwen. Dat betekent dat ik heel bewust niet in de appgroep zat en geen contact zocht met de vrouwen. Zodra je betrokken raakt, vang je niet meer de echte emoties in beeld.’’ De eerste fotoshoot kenden de betrokkenen Hans dus nog niet. De wand bij binnenkomst toont de portretten van de vrouwen zoals ze voor de eerste keer bij Hans voor de camera verschenen. ,,Je ziet echt van alles in die ogen. Deze vrouw heeft een kom maar op-blik, terwijl deze dame bewust nog het haar voor haar oog deed voordat ik begon met fotograferen.’’

,, Ik wilde heel graag de nadruk leggen op de vrouw achter het lichaam

,,Ik wilde heel graag de nadruk leggen op de vrouw achter het lichaam, waardoor de kijker niet alleen de littekens ziet, maar juist de persoon erachter.’’ Gespannen hoofden, afwezige blikken en strijdlustige vrouwen knallen van de muren af tegen een witte achtergrond. Het proces van het plaatsen van een Tittoo is veel meer dan het bedekken van de fysieke littekens. Juist de mentale ontwikkeling die de vrouwen doormaken, benadrukt de mogelijkheden die een Tittoo biedt. ,,Als je nu kijkt naar de vrouwen van toen ze binnenkwamen en hoe ze er nu bijlopen, zie je enorme verschillen. Bij de opening waren er verschillende deelnemers die de confrontatie met hun eerste foto enorm ingewikkeld vonden.’’

De foto’s van het uiteindelijke resultaat spatten tegenovergesteld van de muur af. ,,Ik wilde hun reactie vastleggen wanneer ze hun Tittoo voor de eerste keer volledig af zagen. Ik had een zwart gordijn waar ik de vrouwen in kon laten lopen, met een spiegel. Zelf was ik in het zwart gekleed zodat ze niet door hadden dat ik daar stond.’’ Dat een beeld meer zegt dan duizend woorden blijkt maar uit de foto’s die bij de expositie hangen. Waar de eerste wand onzekerheid, angst en verdriet belichaamt, ademt de volgende muur liefde, hoop en nieuwe mogelijkheden. De portretten die volgen laten de ontwikkeling van de vrouwen zien. De haren zijn uit de ogen verdwenen, fronsen zijn vervangen door lachrimpels en de blik is recht in de camera.

KUNSTVORM

Tittoo is een kunstvorm, waarbij de artiest echt in staat moet zijn de tekening kleur, vorm en diepte te geven op een onregelmatige ondergrond, die door littekens is ontstaan. Niet elke tatoeëerder kan dat. ,,Het is echt een schilderij. Het vraagt om artiesten die uit de hand kunnen werken, zonder voorafdruk. Ervaring met littekens is essentieel.” Myriam vindt de artiesten door heel Nederland en zelfs uit het buitenland zijn er tatoeëerders bereid hun tijd vrijwillig te besteden aan vrouwen. ,,Bij één van de vrouwen lopen de littekens door op haar rug. De artiest heeft nu aangeboden de Tittoo voor haar uit te breiden om ook die plekken te bedekken. Zo gaaf dat ze heeft gedaan.’’ Myriam is inmiddels ook in België en Italië bezig om tatoeëerders te vinden die bereid zijn bij te dragen aan het welzijn van hen die tegen borstkanker hebben gevochten.

LANDELIJK

De expositie zal komende tijd door het land trekken. Ook zijn er plannen om de beelden te verwerken in boekvorm waarin de verhalen van de vrouwen zullen worden opgeschreven. Hans probeert om meer aandacht te generen voor Stichting Tittoo via verschillende media, het liefst landelijke media. ,,Daarvoor doe je het uiteindelijk allemaal, om alle vrouwen en mannen die zo hard hebben gevochten een Tittoo te kunnen bieden.’’