'Opsteker voor de [steenuil'

Een karrenspoor loopt vanaf de Hoofdweg tussen Ederveen en De Klomp het land in. Langs het wegje staan knotwilgen en in één daarvan is een soort kist bevestigd met aan de voorkant, onder een overstekend dak, een rond gat. Kijk je in het gat, dan zie je een schot met daarin weer een gat. Daarachter zitten als het goed is uilskuikens. Dit is namelijk een steenuilenkast en in mei zaten er vijf jongen in, hebben René en Tineke Lok vastgesteld.

Het Ederveense echtpaar vormt samen met nog twee leden de Steenuilenwerkgroep Lunteren-Ederveen. ,,Negen jaar geleden zijn we begonnen, naar aanleiding van een oproep van Stichting Landschapsbeheer Gelderland voor allerlei vrijwilligers”, vertelt Tineke. ,,Die uilen spraken ons wel aan. Ik heb toen een opleiding tot uilen- en roofvogelringer gevolgd.”

Niet iedere uilenwerkgroep telt een ringer, maar ringen heeft een duidelijke meerwaarde. ,,Dit jaar hadden we vier nieuwe vrouwtjes, want die waren niet geringd. We hebben een keer een vrouwtje gehad dat uit Soest kwam en pas is een door ons geringde steenuil teruggevonden in Voorthuizen.”

Vandaag is het ringdag hier aan de Hoofdweg. ,,Elk jaar gaan we alle kasten langs”, legt René uit. ,,Waar we steenuilen aantreffen, gaan we vaker heen: de eerste keer om te tellen hoeveel eieren er liggen, dan hoeveel jongen er uit het ei gekomen zijn, daarna om te ringen en als laatste om uitvliegers te controleren: zijn ze uit de kast vertrokken?”

DONZIG KUIKEN Hij plaatst een ladder tegen de boom, klimt naar de kast en opent de deksel. Jawel, de kuikens zitten erin. René pakt er eentje beet, stopt hem in een blauw zakje en overhandigt hem aan Tineke. Die weegt de zak met inhoud: 155 gram. Daarna haalt ze het kuiken uit de zak en bevestigt ze met een tang een aluminium ring om een poot. Het nog wat donzige kuiken protesteert nauwelijks, houdt alleen met een klauw de zak vast.

Ten slotte spreidt Tineke voorzichtig de vleugels om te zien of er parasieten onder zitten en om de lengte te meten. ,,Honderdtien millimeter. Dat komt volgens de tabel overeen met 25 dagen.” Intussen haalt René nieuwe kuikens. De laatste is duidelijk kleiner. ,,De Benjamin.” Die heeft een ‘vleugellengteleeftijd’ van 20 dagen. Precies kun je het niet duiden. Tineke: ,,Doorgaans komen alle eieren binnen 24 uur uit. De broedtijd is 26 dagen en daarna blijven ze ongeveer 30 dagen in de kast.”

GOED JAAR ,,Vijf kuikens, dat is veel, toch?”, vraagt de bewoonster van het naastliggende huis, die samen met haar zoontje toekijkt. ,,Zeker”, antwoordt Tineke. ,,Vorig jaar hadden jullie er drie en dat was voor dat jaar veel.” Het is eindelijk weer een goed (steen)uilenjaar, merkt ook teller Paul Derksen in Barneveld. ,,Er zijn weinig kleine legsels. En door het goede muizenaanbod zijn de vrouwtjes waarschijnlijk wat eerder begonnen met leggen.”

Op het volgende adres, aan een Lunterse zandweg, de Drieënhuizerweg, zijn er slechts drie jongen, maar dit is mogelijk pas het eerste broedgeval in een kast die er al jaren hangt. De kuikens zijn de vorige keer geringd en nu vliegvlug, maar slapen overdag nog in het nest. Dit is hier het laatste bezoek en Tineke verklaart tegenover de eigenares dit nest ,,officieel tot gelukt”.

MUIZEN Dan gaat het door naar de Doesburger Molenweg bij Ede, waar zich in een natuurrijke tuin een nest met vier uilskuikens bevindt, in dit geval samen met de moeder, die 30 gram afgevallen is nu ze zelf moet helpen muizen vangen. Maar dat gaat dit jaar vrij gemakkelijk, een opsteker voor de steenuil, die niet alleen last heeft van oprukkende nieuwbouw. ,,Je ziet ook het platteland verstedelijken”, zegt Tineke. ,,Erven verstenen en nergens is meer een rommelhoekje.” 

Daarom willen ze in dit Jaar van de Steenuil extra voorlichting geven over steenuilvriendelijke erfinrichting, met schuilmogelijkheden voor de uilen zelf en voor bos- en woelmuizen, want die diertjes zijn voor uilen van levensbelang.