Medisch versus helend

26 mei 2026 om 14:20

Natuur dichtbij

HARDERWIJK Wat we waarderen willen we behouden. Maar daaraan vooraf gaat leren kennen, één van de doelen van deze column. Wat is er aan natuur in Harderwijk en omgeving te bewonderen? Tot geluk van inwoners niet weinig. Deze kleinbloemige amsinckia trof ik aan bovenop de hoge wal met bij de geluidswering in het Crescentpark.

Godfried Westen

De kleinbloemige amsinckia (Amsinckia micrantha) tref ik regelmatig aan tijdens wandelingen. Het is een exoot. Komt uit de Amerika’s, vooral westelijke delen. In het eerste kwart van de 20ste eeuw is het in ons lang geïntroduceerd. Het behoort tot de ruwbladingen zoals de kromhals (januari 2025 besproken) en komkommerkruid (bernagie). Plant en zaad van de kleinbloemige amsinckia is giftig voor vee vanwege de alkaloïden. Dat zijn stikstofhoudende organische verbindingen. Ze worden door planten gemaakt worden met verschillende functies waaronder vooral vraatwering. Dat komt door de bittere smaak: een manier van de natuur om te zeggen ‘eet-mij-niet’. Ze hebben vaak een sterke uitwerking op lichamen, menselijk of dierlijk. Denk aan cafeïne, morfine, nicotine, cannabis, etc. Ze werken met name op het zenuwstelsel: ze zijn neuroactief en psychoactief. Ze worden ook gebruikt als ‘entheogeen’. Dat betekent 'afkomstig van de god in onszelf' en duidt op gebruik in religieuze en spirituele tradities. De term 'entheogeen' komt van de Amerikaanse etnobotanist Jonathan Ott. Zijn boeken hebben flink bijgedragen aan de verspreiding van kennis en gebruik van de stoffen. Of dat een zegen is laat ik aan de lezer. Ik twijfel persoonlijk. Maar flink wat alkoloïden hebben een medische werking (o.a. kinine). Of die werking steeds helend is?