‘Verbind historie en [heden]'
Aloude stadsomroeper is nu ambassadeur Harderwijk
22 april 2026 om 11:20Wie denkt dat de tegenwoordige stadsomroeper van Harderwijk, genaamd D’ouwe, enig in zijn soort is, vergist zich. Er worden zelfs internationale stadsomroeperconcoursen gehouden, waarbij Nederland en Vlaanderen gezamenlijk strijden om de eer. „In België noemen ze het de ‘Belleman’ wat natuurlijk ook een heel mooie naam is”, zegt D’ouwe. In één van de tegen de Harderwijkse Vischpoort aangebouwde huisjes vertelt D’ouwe over zijn werk als stadsomroeper.
„Vóór alles ben ik ambassadeur van Harderwijk”, opent hij het gesprek. De rol van de stadsomroeper, die om de twee jaar wisselt, omvatte vroeger meer dan ceremonieën opluisteren. „Ooit is de stadsomroeper in het leven geroepen als nieuwsfunctie, nu is het een ambassadeursrol. Ik breng de historie van deze prachtige stad naar het heden. Er is nog zo veel onbekend bij de mensen. Wist je bijvoorbeeld dat hier in het Koloniaal Werfdepot vanaf 1814 tot 1909 wel 150 duizend mensen werden opgeleid voor het Indische Leger? Dit gebeurde in zes weken tijd!” Stadsomroeper D’ouwe wordt hij het liefst genoemd, zonder zijn officiële naam; de ambassadeursrol moet voorop staan. Dat hij zo veel verhalen over de geschiedenis van de stad uit zijn mouw schudt, is een stevige prestatie; hij woont hier nog niet zo lang. „Ik lees veel over de historie van de stad, ook omdat ik Vischpoortgids ben. Daar heb ik mijn maatje Leen leren kennen, en van hem leer ik nog steeds veel. In die rol heb ik veel kennis van de geschiedenis van Harderwijk tot me kunnen nemen en in die jaren ben ik ook echt verliefd geworden op onze stad!”
Om dit te benadrukken roept D’ouwe statig: „Er is geen stad gelijk aan Harderwijk!” Zo doorspekt hij zijn verhalen en voordrachten: met rijm en veel knipogen. „Het zijn natuurlijk geen echte gedichten die ik voordraag. Het zijn speeches die ik eerst op rijm zet.”
OFFICIEEL De functie van stadsomroeper gaat uit van de gemeente Harderwijk. „Bij diverse officiële momenten zorg ik voor de ontvangst en het toespreken van de gasten”, legt D’ouwe uit. „Neem het uitreiken van de koninklijke onderscheidingen in april. Ik mag met een team van de gemeente overleggen om alles op de minuut af te stemmen. Ik mag de gasten ontvangen op een oranje loper en ze in de Raadszaal verwelkomen met een voordracht over de geschiedenis, helemaal op rijm. Daarna geef ik het woord aan de burgemeester.” Een ander voorbeeld is de nieuwjaarsreceptie. „Dat is ook een bijeenkomst waarop ik als stadsomroeper voor wat extra sfeer kan zorgen.” Geschiedenis komt altijd terug in de verhalen van D’ouwe. „In de middeleeuwen werd de stadsomroeper betaald door de bestuurders van de stad. Hij moest het nieuws brengen, want kranten waren er niet en de meeste mensen konden niet lezen. Dus hij stond op een omgekeerde boot op de Vischmarkt, trok met een toeter of bel de aandacht en bracht dan de belangrijke mededelingen van het stadsbestuur of ander nieuws.”
In turbulente tijden was iedereen afhankelijk van de stadsomroeper. Toen in 1797 de kerktoren deels instortte en vervolgens bijna een maand lang op volledig instorten stond, moet de stadsomroeper regelmatig het laatste nieuws hebben gebracht over hoe het ene kanon na het andere werd gehaald om het restant omver te schieten.
Als Vischpoortgids, namens de Historische Vereniging Herderewich, leidt D’ouwe bezoekers rond in het gebouw, waarvan het oudste deel dateert uit de dertiende eeuw. Tot in de jaren zeventig woonde er nog een gezin in het deel boven de poort, nu is de ruimte in gebruik door de vereniging. Op drukke dagen in het toeristische seizoen komen er honderden belangstellenden naar binnen.
HOORT HOORT „Hoort, hoort, want de stadsomroeper van Harderwijk is aan het woord!”, zegt D’ouwe als hij poseert voor de foto, in vol ornaat. Het uniform is speciaal gemaakt in de kleuren van de vlag van Harderwijk. Bijzonder aan de ‘functie’ van stadsomroeper is ook dat iedereen kan vragen om zijn optreden. „Naast de meer officiële gelegenheden zoals de nieuwjaarsreceptie op het stadhuis en de uitreiking van de lintjes word ik ook gevraagd voor andere gelegenheden." Zoals de jaarlijkse Aaltjesdagen in Harderwijk, waarbij D’ouwe een welkomstpraatje houdt en de uitreiking van de prijzen bij de traditionele Bokkingrace opluistert. „Deze week mocht ik optreden bij het afscheid van een ambtenaar, mijn rol is dan om met de scheepsbel ieders aandacht te trekken en het woord te nemen en de ceremonie te openen.” Instellingen en bedrijven die de stadsomroeper willen inzetten voor een festiviteit of bijzondere gelegenheid, zijn welkom, zegt D’ouwe. „Onlangs was ik bijvoorbeeld bij de start van Corpus Lifecasting van Ingrid Hummel op de Vischmarkt. Wat een ambiance in de stadskern! Er is zéker nog ruimte in mijn agenda. Ik denk bijvoorbeeld aan Haringdag, waar ik aan zou kunnen bijdragen, of de Bomenplantdag voor scholen. Ik zou dan vertellen dat men rond 1768 alle bomen in de stad wilde rooien. Wat is dat veranderd!”
De stadsomroeper uitnodigen kan via de mail: bestuurssecretariaat@harderwijk.nl.
