Columnist Jos Schuring moest onlangs denken aan een verhaal van een vriend: ‘De Vischpoort in Calgary’
22 april 2026 om 12:00 ColumnHARDERWIJK Afgelopen zaterdag was het 81 jaar geleden dat Harderwijk is bevrijd. Ik moest opeens denken aan een oud verhaal van vriend Maarten dat nooit de geschiedenisboekjes haalde. Hij sprak begin deze eeuw in een verzorgingshuis in het Canadese Calgary een oorlogsveteraan. Toen deze hoorde dat Maarten uit Nederland kwam lichtten de ogen van de man op. Hij vroeg: ,,Ken je Harderwijk? Dat hebben wij bevrijd in 1945.”
In zijn kamer hing een geborduurde afbeelding van de Vischpoort. Maarten verwachtte een heroïsch verhaal met tanks die de stad binnen rolden, juichende menigten en vreugdetranen. Maar dat was niet het geval. De Canadees vertelde dat ze om zes uur ’s ochtends de stad binnen kwamen. Strategisch slim maar dit tijdstip had een enorm nadeel. Er was geen juichende menigte. ,,En dus ook geen meisjes”, voegde de veteraan er met een schalkse glimlach aan toe.
Dus deden ze het om tien uur nog een keer over en nu waren er wel blije mensen langs de kant van de weg. En meisjes. Deze anekdote legt iets essentieels bloot: geschiedenis wordt niet alleen gemaakt door strategische beslissingen, maar ook door menselijke verlangens naar vreugde, contact en erkenning. Wereldleiders van nu kunnen straffeloos landen annexeren of dreigen een hele beschaving om zeep te helpen. Herdenken is daarom urgenter dan ooit. Harderwijk kent daarin een sterke traditie. Op begraafplaats Oostergaarde komen jaarlijks duizend mensen naar de herdenking op 4 mei.
Dit jaar is er aansluitend een gratis toegankelijke muziektheatervoorstelling in de Grote Kerk van de joodse zangeres Niki Jacobs. Getuigenissen is gemaakt op verzoek van DeLaMar theater in kader van Theater na de Dam. In dit programma leest zij teksten voor uit het gelijknamige boek waarvoor Arnon Grunberg verhalen uit concentratiekampen verzamelde. Deze worden omlijst met ingetogen liederen in het Nederlands, Jiddisch, Hebreeuws, Duits en Engels. Prachtig is Shalom Aleichem dat Jacobs a capella zingt al wandelend tussen het publiek. Het optreden begint om 21.00 uur, net als alle andere evenementen van Theater na de Dam.
Verhalen over vrijheid leven voort, in boeken, in muziek, in het theater en in talloze herinneringen. Op 4 mei krijgen die een stem in de Grote Kerk in een voorstelling die ons duidelijk maakt wat er op het spel staat. We blijven vertellen aan toekomstige generaties. Over de herwonnen vrijheid van 6.00 uur ’s ochtends en over de reprise daarvan om 10.00 uur. En over de ondeugende glimlach van de veteraan uit Calgary.
Jos Schuring
