De afgelopen tien (!) jaar heeft de gemeenteraad zich meerdere keren zorgen gemaakt over de leegstand in de binnenstad.(foto: Shutterstock)
De afgelopen tien (!) jaar heeft de gemeenteraad zich meerdere keren zorgen gemaakt over de leegstand in de binnenstad.(foto: Shutterstock) (Foto: Shutterstock)

Ingezonden stuk: Inconsistent winkelbeleid?

Op de voorpagina van Harderwijker Courant van 5 februari 2020 stond een artikel met als kop "Leegstand baart raad veel zorgen". Verderop in dezelfde krant werd op de pagina met gemeentelijke mededelingen melding gemaakt dat voor het perceel Knardijk West vergunning is aangevraagd voor een bouwmarkt. Daarbij stond vermeld "in strijd met regels ro".

Ingezonden stuk - De afgelopen tien (!) jaar heeft de gemeenteraad zich meerdere keren zorgen gemaakt over de leegstand in de binnenstad. Vooral vier jaar geleden (februari 2016) trad dat naar buiten toen bekend werd dat de Gemeente Harderwijk vergunning had verleend voor een tijdelijke supermarkt op De Harder. Evenwel in al die jaren is niet zichtbaar geworden dat de problematiek van de winkelleegstand ook daadwerkelijk is aangepakt. Wel wordt in het bewuste artikel in deze krant de suggestie gewekt dat de gemeente bezig is met een nieuwe detailhandelsnota.

Enkele kanttekeningen zijn hier op zijn plaats.
Dat er sprake is van veel leegstand is duidelijk zichtbaar. Dit is niet zozeer de schuld van de gemeente, maar vooral te wijten aan het koopgedrag van de consumenten. De aankopen via internet nemen elk jaar fors toe, wat betekent dat de plaatselijke detailhandel veel omzet mis loopt. Dat daardoor op den duur leegstand ontstaat is een onvermijdelijk gevolg. Om de aantrekkelijkheid van het winkelgebied in de binnenstad te bevorderen heeft de gemeente de parkeertarieven gematigd. Maar er zal meer moeten gebeuren.

Meer toegestaan

Een voor de hand liggende vraag is of het wel zo verstandig is geweest winkelvoorzieningen op De Harder toe te laten. Winkels aldaar zouden in de plaats moeten komen van Harders Plaza, dat in stedenbouwkundig opzicht geen visitekaartje voor Harderwijk is. Is daarbij het middel niet erger dan de kwaal? Om het probleem van Harders Plaza op te lossen wordt het probleem van de leegstand in de binnenstad vergroot.
Deze vraag verdient een genuanceerd antwoord. Aanvankelijk was het gebied van De Harder alleen bedoeld voor winkels die grootschalige artikelen zouden verkopen. Denk daarbij aan zaken zoals woninginrichting en bouwmarkten. Maar dit kwam niet van de grond. Om toch nog te kunnen slagen werd het branchepatroon verruimd. Zoals vermeld werd vier geleden een tijdelijke supermarkt toegestaan. En nu staat in deze krant dat vergunning is aangevraagd voor een bouwmarkt.

Hier wordt de burger op het verkeerde been gezet. Een bouwmarkt was al mogelijk, maar de plannen gaan verder. De bedoeling is er voorts twee supermarkten te vestigen, hoewel het bestemmingsplan nadrukkelijk detailhandel in levensmiddelen uitsluit. Het bestemmingsplan zal dus moeten worden gewijzigd. Niet uit te sluiten is dat dit zal leiden juridische procedures.

Wat zou de gemeente kunnen doen om op een ordentelijke wijze het probleem van De Harder op te lossen op een wijze die voor veel betrokkenen aanvaardbaar is.
Het volgende is denkbaar. Woninginrichting en bouwmarkten zijn geen probleem, met daarbij wel de kanttekening dat verplaatsing van een bestaande bouwmarkt de voorkeur verdient. Maar of twee supermarkten daar een plaats moeten krijgen is echter de vraag. Uit een onderzoek van enkele jaren geleden bleek er voldoende marktruimte te zijn voor één supermarkt, die dan ook een functie zou kunnen vervullen voor het Waterfront. Een eventuele tweede supermarkt heeft negatieve consequenties voor bestaande winkelgebieden, tenzij het gaat om verplaatsing van de supermarkt die zich bevindt op het nabij gelegen industrieterrein. Betwijfeld wordt of een meubelzaak voldoende perspectief heeft. Een alternatief zou kunnen zijn om er zaken in de sfeer van buitensport te vestigen. De Harder ligt immers tussen Wolderwijd en Veluwemassief. Deze beide gebieden lenen zich uitermate "outdoor" recreatie. Voor zaken die gericht zijn op de buitensport is De Harder een uitstekende vestigingsplaats. Zo krijgt De Harder een complementaire functie ten opzichte van de binnenstad.

De binnenstad staat voor de opgave het winkelgebied aldaar te verkleinen. In de aanloopgebieden moet het mogelijk zijn panden een dubbelbestemming te geven om functieverandering mogelijk te maken. Een stap verder is dat de gemeente hierin een actieve rol gaat spelen en wel door herverkaveling van panden op gang te brengen. Daarvoor zullen echter wel financiële faciliteiten gevonden moeten worden.

En tenslotte de vraag of een nieuwe detailhandelsnota wenselijk is. In het verleden zijn vaker dergelijke nota's vervaardigd waar (te) weinig mee werd gedaan. Begin eerst met het opstellen van een aantal beleidsuitgangspunten en probeer daarvoor een maatschappelijk draagvlak te vinden. Als dat lukt kan altijd nog worden bezien of een uitgebreide detailhandelsnota wenselijk is. Een dergelijke nota kost het nodige, vooral als daarvoor een extern adviesbureau wordt ingeschakeld. Wellicht is dat niet nodig.

Gerrit Sluiskes, gepensioneerd beleidssecretaris van MKB Nederland, tevens inwoner van Harderwijk).

Meer berichten